آدم (۱۳۸۵)

فیلم سینمایی

آدم

تماشا و اطلاعات

کشورایران

زبانفارسی

پوستر فیلم آدم

عوامل اصلی

کارگردانعبدالرضا کاهانی

تهیه‌کنندهعلی واجدسمیعی

نویسندهعبدالرضا کاهانی، حسین مهکام

فیلمنامهعبدالرضا کاهانی، حسین مهکام

عوامل فنی

موسیقیامیر واجدسمیعی

فیلم‌بردارمسعود سلامی

تدوینشیما منفرد

بازیگران

مهتاب کرامتی، فرشته صدرعرفایی، حامد بهداد، مهران احمدی، مجتبی علی‌زاده، نعمت‌الله باعثی

آدم فیلم سینمایی ایرانی به کارگردانی عبدالرضا کاهانی و نویسندگی او و حسین مهکام محصول سال ۱۳۸۵ش است. تهیه‌کنندگی و مدیریت تولید این اثر بر عهده علی واجدسمیعی بوده و بازیگرانی چون مهتاب کرامتی، فرشته صدرعرفایی، حامد بهداد و مهران احمدی در آن به ایفا نقش پرداخته‌اند. این فیلم نخستین ساخته بلند سینمایی عبدالرضا کاهانی محسوب می‌شود که در بیست و پنجمین دوره مسابقه جشنواره فیلم فجر به نمایش درآمد.

داستان فیلم

داستان فیلم در روستایی فرضی به نام عیش‌آباد در استان خراسان رضوی (در محدوده بین نیشابور و سبزوار) روایت می‌شود. اهالی این روستا ۲۰ سال است که نمرده‌اند و با مفهوم مرگ آشنایی ندارند. پیرمردی به نام آدم در میان مردم روستا هویتی مقدس پیدا کرده است و با ورود زنی جوان سوار بر خودروی جیپ که در هیبت فرشته مرگ ظاهر می‌شود، نخستین مرگ در روستا رخ می‌دهد.

در جریان حضور این زن در روستا، مناسبات اهالی به تصویر کشیده می‌شود؛ از جمله گرایش یک جوان کوتوله به زن تازه‌وارد، حسادت زنی به نام جهان‌افروز که مانع رسیدن زن به آدم می‌شود و نشانی نادرست به او می‌دهد، و موضع‌گیری اهالی در برابر ماندن یک غریبه. همچنین مأمور سرشماری جدیدی به روستا می‌آید که احتمال تبانی اهالی با مأمور قبلی را برای ثبت نکردن کاهش جمعیت مطرح می‌کند. در نهایت مشخص می‌شود که اهالی عیش‌آباد برای گرم شدن بازار کار خود در برگزاری مراسم و جلب توجه دیگران، به صورت دسته‌جمعی تصمیم به نهادینه‌کردن دروغ نامیرایی گرفته‌اند و مردگان خود را شبانه دفن می‌کنند.

عوامل فیلم

نمایی از فیلم سینمایی آدم، با بازی مهتاب کرامتی و مهران احمدی

بازیگران

• مهتاب کرامتی
• فرشته صدرعرفایی
• حامد بهداد
• مهران احمدی
• مجتبی علی‌زاده
• نعمت‌الله باعثی
• جمعی از بازیگران بومی و نابازیگران منطقه نیشابور

عوامل تولید

• کارگردان: عبدالرضا کاهانی
• نویسندگان فیلم‌نامه: عبدالرضا کاهانی، حسین مهکام
• مشاور کارگردان و مشاور فیلم‌نامه: کامبوزیا پرتوی
• تهیه‌کننده و مدیر تولید: علی واجدسمیعی
• جانشین مدیر تولید: ابوالفضل طبسی
• مدیر فیلم‌برداری: مسعود سلامی ()
• برنامه‌ریز و دستیار اول کارگردان: مهران احمدی
• دستیار دوم کارگردان: سهیل بیرقی
• منشی صحنه: شیما منفرد
• تدوین: شیما منفرد
• طراح صحنه و لباس: علی وطندوست
• چهره‌پرداز: سودابه خسروی
• آهنگساز: امیر واجدسمیعی
• صدابردار و صداگذار: روح‌الله جعفربگلو
• صداگذاری و میکس: آرش قاسمی
• عکاس: حمیدرضا فرامرزی

تولید

در ۲۴ خرداد ۱۳۸۵ش، عبدالرضا کاهانی از پایان نگارش فیلم‌نامه «آدم» به اتفاق حسین مهکام خبر داد و اعلام کرد که فیلم‌برداری پس از دریافت پروانه ساخت در لوکیشن‌های استان خراسان و شهرستان سبزوار آغاز خواهد شد. کاهانی همچنین اظهار داشت که در این فیلم از ترکیبی از بازیگران حرفه‌ای و نابازیگران استفاده می‌شود. در گزارش پیش‌تولید خرداد ۱۳۸۵ش، تورج اصلانی به عنوان مدیر فیلم‌برداری یاد شده بود اما سرانجام مسعود سلامی فیلم‌بردار فیلم یاد شد.

کاهانی در نشست نقد و بررسی فیلم در اردیبهشت ۱۳۸۶ش اعلام کرد که به دلیل نگرانی از ممیزی و برای فراهم شدن امکان نمایش اثر، حدود ۲۰ صفحه از فیلم‌نامه را پیش از ساخت حذف کرده است که همین امر سبب غلبه نمود غم بر شادی در اثر شده است.

اکران و نمایش

تصویری از جلد لوح فشرده فیلم آدم

فیلم سینمایی «آدم» در بهمن ۱۳۸۵ش در بیست و پنجمین دوره مسابقه جشنواره فیلم فجر به نمایش درآمد. همچنین این اثر در اردیبهشت ۱۳۸۶ش در سینماتک و کانون فیلم معناگرا به نمایش گذاشته شد و نشست‌های نقد و بررسی آن برگزار گردید.

بازخورد

نقد و بررسی

نقد هنری

عبدالرضا کاهانی در نشست نقد فیلم اعلام کرد که در «آدم» تلاش کرده نگاه جدیدی به مقوله مرگ ارائه دهد و فضا و تفکر خیام‌وارِ جاری در زیست مردم منطقه نیشابور را به تصویر بکشد. وی حضور نابازیگران در کنار بازیگران حرفه‌ای را گامی در جهت تحقق رئالیسم دانست. نقد خبرگزاری مهر نیز به پرداخت متعادل میان درام و مفاهیم ماورایی اشاره داشته و عینی‌گرایی در بازنمایی روستای عیش‌آباد را مثبت ارزیابی کرده است؛ هرچند به وجود برخی ابهامات در روابط شخصیت‌ها نظیر سابقه جهان‌افروز و سکون در بخش میانی قصه نقد وارد کرده است.

نقد اجتماعی

در نقد خبرگزاری مهر آمده است که اهالی روستا برای حفظ بازار کار خود در برگزاری جشن‌ها و عینی کردن شایعه نامیرایی، به پنهان‌کاری دسته‌جمعی و دفن شبانه مردگان روی آورده‌اند که توجیهای زمینی و رئال برای یک باور غیرواقعی محسوب می‌شود.