اکتای براهنی
جایزه بهترین فیلم بخش سینمای جهان جشنواره فیلم گالوی برای پیرپسر (۲۰۲۴)
اکتای براهنی (زاده ۲۲ اردیبهشت ۱۳۵۳) نویسنده، فیلم‌نامه‌نویس و کارگردان اهل ایران است. او فعالیت حرفه‌ای خود را با نگارش دربارهٔ نظریه فیلم در مطبوعات سینمایی و ساخت فیلم مستند آغاز کرد و با نگارش فیلمنامه و کارگردانی فیلم‌های سینمایی پل خواب و پیرپسر شناخته شد. آثار وی به دلیل پردازش روان‌شناختی، تحلیل روابط قدرت و خانواده و اقتباس‌های ادبی مورد توجه جشنواره‌های داخلی و بین‌المللی قرار گرفته است.
زندگی‌نامه
ویرایشاکتای براهنی در ۲۲ اردیبهشت ۱۳۵۳ در تبریز متولد شد.[۱] پدر او رضا براهنی، شاعر، نویسنده و منتقد ادبی، و مادرش استاد ادبیات انگلیسی در دانشگاه بودند.[۲] وی در خانواده‌ای اهل قلم رشد کرد و تحصیلات مهندسی صنایع خود را در ایران نیمه‌تمام رها نمود و پس از مهاجرت به کانادا، در رشته سینما از دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه یورک در تورنتو فارغ‌التحصیل شد.[۳]
زندگی حرفه‌ای
ویرایشبراهنی فعالیت خود را با نوشتن دربارهٔ نظریه فیلم در مجلات سینمایی ایران آغاز کرد.[۴] براهنی در سال ۱۳۸۷ش (۲۰۰۸م) فیلم مستند خطاب به پروانه‌ها را دربارهٔ پدرش ساخت.[۵] او سپس فیلم‌های کوتاه کاناپه (۱۳۹۲ش) و تولد داماد (۱۳۹۳ش) را کارگردانی نمود.[۶] نخستین فیلم بلند سینمایی او با عنوان پل خواب در زمستان ۱۳۹۳ش فیلم‌برداری شد و به تهیه‌کنندگی جهانگیر کوثری ساخته شد.[۷] این اثر اقتباسی آزاد از رمان «جنایت و مکافات» اثر فئودور داستایوفسکی بود که در ۳۴امین دوره جشنواره فیلم فجر (۱۳۹۴ش) در بخش نگاه نو نمایش داده شد و در دی ۱۳۹۶ش روی پرده رفت.[۸] بازیگرانی چون ساعد سهیلی، هومن سیدی، آناهیتا افشار و اکبر زنجانپور در آن ایفای نقش کردند.[۹]
براهنی در سال ۱۳۹۷ش فیلمنامه لتیان و در سال ۱۳۹۸ش فیلمنامه عنکبوت را به نگارش درآورد.[۱۰] دومین اثر بلند سینمایی او، پیرپسر به تهیه‌کنندگی بابک حمیدیان و حنیف سروری و سرمایه‌گذاری ارسلان براهنی و امیرحسین عبداللهی در سال ۱۴۰۰ش ساخته شد.[۱۱] در این اثر بازیگرانی چون لیلا حاتمی، حامد بهداد، حسن پورشیرازی، محمد ولی‌زادگان، محمدرضا داوودنژاد و رضا رویگری بازی کردند.[۱۲] این فیلم در ۴۲امین دوره جشنواره فیلم فجر (بهمن ۱۴۰۲ش) در برج میلاد به نمایش درآمد و از ۲۱ خرداد ۱۴۰۴ش اکران سینمایی شد.[۱۳]
براهنی علاوه بر فیلم‌سازی، به نگارش مقالات تحلیلی در نشریات سینمایی پرداخته و نمایشنامه و رمان نیز به زبان‌های فارسی و انگلیسی به نگارش درآورده است.[۱۴] وی همچنین در کارگاه‌های فیلم‌نامه‌نویسی و کارگردانی در ایران و کانادا به تدریس اشتغال دارد.[۱۵]
آثار
ویرایش
- خطاب به پروانه‌ها (۱۳۸۷ش / ۲۰۰۸م) – مستند – نویسنده و کارگردان[۱۶]
- کاناپه (۱۳۹۲ش) – فیلم کوتاه – نویسنده و کارگردان[۱۷]
- تولد داماد (۱۳۹۳ش) – فیلم کوتاه – نویسنده و کارگردان[۱۸]
- پل خواب (۱۳۹۴ش) – فیلم سینمایی بلند – نویسنده و کارگردان[۱۹]
- لتیان (۱۳۹۷ش) – فیلم سینمایی – فیلم‌نامه‌نویس[۲۰]
- عنکبوت (۱۳۹۸ش) – فیلم سینمایی – فیلم‌نامه‌نویس[۲۱]
- پیرپسر (۱۴۰۰ش) – فیلم سینمایی بلند – نویسنده و کارگردان[۲۲]
حاشیه‌ها
ویرایش- صدور پروانه ساخت: براهنی تصریح کرده است که به دلیل نسبت فرزندی با رضا براهنی، روند صدور پروانه ساخت آثارش در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با تأخیر روبه‌رو می‌شده است.[۲۳]
- جدال با پرویز جاهد: پس از انتشار یادداشت نقادانه پرویز جاهد دربارهٔ زمان فیلم پیرپسر، مباحثاتی میان براهنی و جاهد در فضای مجازی شکل گرفت.[۲۴]
- ادعای تماشای قاتل و وحشی: پس از مطرح شدن سخنانی از سوی بهروز افخمی در برنامه «هفت» به نقل از حمید نعمت‌الله مبنی بر تماشای فیلم قاتل و وحشی پیش از ساخت پیرپسر، براهنی این ادعا را تکذیب کرد؛ اما احسان افشاریان صداگذار اثر اعلام کرد که اکرانی دوستانه در استودیو با اجازه کارگردان انجام شده است.[۲۵]
- واکنش روزنامه کیهان: روزنامه کیهان در یادداشتی به اظهارات براهنی و حامد بهداد علیه داریوش ارجمند واکنش نشان داد.[۲۶]
جوایز و افتخارات
ویرایش
| سال | رویداد / جشنواره | بخش / رده | برای | نتیجه | منبع |
|---|---|---|---|---|---|
| ۲۰۲۴ | جشنواره بین‌المللی فیلم روتردام (دوره ۵۳) | جایزه پرده بزرگ | پیرپسر | برنده | [۲۷] |
| ۲۰۲۴ | جشنواره بین‌المللی فیلم گالوی ایرلند (دوره ۳۶) | بهترین فیلم بخش سینمای جهان | پیرپسر | برنده | [۲۸] |
| ۲۰۲۴ | جشنواره فیلم لندنبریز انگلیس (دوره ۲۴) | بهترین فیلم داستانی | پیرپسر | برنده | [۲۹] |
| ۲۰۲۴ | جشنواره فیلم‌های ایرانی نیویورک (دوره ۳) | بهترین فیلم | پیرپسر | برنده | [۳۰] |
| ۱۴۰۴ | جشن حافظ (دوره ۲۴) | بهترین کارگردانی سینما | پیرپسر | برنده | [۳۱] |
| ۱۳۹۴ | سی و چهارمین دوره جشنواره فیلم فجر | نگاه نو | پل خواب | نامزدشده | [۳۲] |
| ۱۳۹۴ | جشن انجمن منتقدان و نویسندگان سینمایی | جشنواره فیلم زوریخ | پل خواب | نامزدشده | [۳۲] |
منابع
ویرایش- ↑ خانی، هاجر، «بیوگرافی و کارنامه هنری اکتای براهنی؛ کارگردان فیلم «پیرپسر»»، اصفهان امروز، تاریخ: ۲۱ خرداد ۱۴۰۴ش، بازدید: ۵ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ ورامینی، علی، «پدری که پدر نیست/اکتای براهنی از «پیرپسر» و سینمای روشنفکری می‌گوید»، هم‌میهن، تاریخ: ۲۷ بهمن ۱۴۰۳ش، بازدید: ۵ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ «اکتای براهنی (کارگردان پیر پسر) کیست؟»، نواندیش، تاریخ: ۲۰ بهمن ۱۴۰۳ش، بازدید: ۵ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ گنجوی، امیر، «از فیلمنامه تا پرده: اکتای براهنی و کارگردانی «پیر پسر»»، مجله تخصصی فینیکس، تاریخ: ۸ مرداد ۱۴۰۳ش، بازدید: ۵ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ خانی، هاجر، «بیوگرافی و کارنامه هنری اکتای براهنی؛ کارگردان فیلم «پیرپسر»»، اصفهان امروز، تاریخ: ۲۱ خرداد ۱۴۰۴ش، بازدید: ۵ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ خانی، هاجر، «بیوگرافی و کارنامه هنری اکتای براهنی؛ کارگردان فیلم «پیرپسر»»، اصفهان امروز، تاریخ: ۲۱ خرداد ۱۴۰۴ش، بازدید: ۵ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ «براهنی: علاقه شدیدم به ادبیات باعث تولید «پل خواب» شد/ فیلمم یک روایت ساده خطی است»، سینماپرس، تاریخ: ۱۹ بهمن ۱۳۹۴ش، بازدید: ۵ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ «پوستر «پل خواب» در آستانه اکران رونمایی شد»، خبرگزاری مهر، تاریخ: ۲۰ دی ۱۳۹۶ش، بازدید: ۵ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ «براهنی: علاقه شدیدم به ادبیات باعث تولید «پل خواب» شد/ فیلمم یک روایت ساده خطی است»، سینماپرس، تاریخ: ۱۹ بهمن ۱۳۹۴ش، بازدید: ۵ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ خانی، هاجر، «بیوگرافی و کارنامه هنری اکتای براهنی؛ کارگردان فیلم «پیرپسر»»، اصفهان امروز، تاریخ: ۲۱ خرداد ۱۴۰۴ش، بازدید: ۵ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ «جایزه پرده بزرگ جشنواره روتردام برای «پیر پسر»»، روزنامه دنیای اقتصاد، تاریخ: ۱۴ بهمن ۱۴۰۲ش، بازدید: ۵ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ «جایزه پرده بزرگ جشنواره روتردام برای «پیر پسر»»، روزنامه دنیای اقتصاد، تاریخ: ۱۴ بهمن ۱۴۰۲ش، بازدید: ۵ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ «درام تحسین‌شده اکتای براهنی به سینماها رسید»، خبرگزاری پانا، تاریخ: ۲۱ خرداد ۱۴۰۴ش، بازدید: ۵ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ «بیوگرافی اکتای براهنی کارگردان فیلم پیر پسر»، روزنامه هفت صبح، تاریخ: ۱۸ دی ۱۴۰۴ش، بازدید: ۵ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ «بیوگرافی اکتای براهنی کارگردان فیلم پیر پسر»، روزنامه هفت صبح، تاریخ: ۱۸ دی ۱۴۰۴ش، بازدید: ۵ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ خانی، هاجر، «بیوگرافی و کارنامه هنری اکتای براهنی؛ کارگردان فیلم «پیرپسر»»، اصفهان امروز، تاریخ: ۲۱ خرداد ۱۴۰۴ش، بازدید: ۵ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ خانی، هاجر، «بیوگرافی و کارنامه هنری اکتای براهنی؛ کارگردان فیلم «پیرپسر»»، اصفهان امروز، تاریخ: ۲۱ خرداد ۱۴۰۴ش، بازدید: ۵ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ خانی، هاجر، «بیوگرافی و کارنامه هنری اکتای براهنی؛ کارگردان فیلم «پیرپسر»»، اصفهان امروز، تاریخ: ۲۱ خرداد ۱۴۰۴ش، بازدید: ۵ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ «براهنی: علاقه شدیدم به ادبیات باعث تولید «پل خواب» شد/ فیلمم یک روایت ساده خطی است»، سینماپرس، تاریخ: ۱۹ بهمن ۱۳۹۴ش، بازدید: ۵ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ خانی، هاجر، «بیوگرافی و کارنامه هنری اکتای براهنی؛ کارگردان فیلم «پیرپسر»»، اصفهان امروز، تاریخ: ۲۱ خرداد ۱۴۰۴ش، بازدید: ۵ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ خانی، هاجر، «بیوگرافی و کارنامه هنری اکتای براهنی؛ کارگردان فیلم «پیرپسر»»، اصفهان امروز، تاریخ: ۲۱ خرداد ۱۴۰۴ش، بازدید: ۵ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ «جایزه پرده بزرگ جشنواره روتردام برای «پیر پسر»»، روزنامه دنیای اقتصاد، تاریخ: ۱۴ بهمن ۱۴۰۲ش، بازدید: ۵ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ «ماجرای دعوای پرویز جاهد با اکتای براهنی کارگردان فیلم «پیرپسر»»، فرارو، تاریخ: ۱۸ دی ۱۴۰۴ش، بازدید: ۵ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ «ماجرای دعوای پرویز جاهد با اکتای براهنی کارگردان فیلم «پیرپسر»»، فرارو، تاریخ: ۱۸ دی ۱۴۰۴ش، بازدید: ۵ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ «جدال نعمت‌الله و اکتای براهنی، یک برنده مقتدر دارد»، برترین‌ها، تاریخ: ۲۶ مرداد ۱۴۰۴ش، بازدید: ۵ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ «چرا روزنامه کیهان به اکتای براهنی و حامد بهداد حمله کرد؟»، سلام سینما، تاریخ: ۱۴ مرداد ۱۴۰۴ش، بازدید: ۵ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ «فیلم با بازیگری لیلا حاتمی جایزه روتردام را دریافت کرد»، آژانس خبری ژنها، تاریخ: ۱۴ بهمن ۱۴۰۲ش، بازدید: ۵ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ «نگاهی به موفقیت‌های دومین فیلم اکتای براهنی در جشنواره‌های مختلف جهانی»، فیلم‌نیوز، تاریخ: ۲۷ تیر ۱۴۰۳ش، بازدید: ۵ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ «نگاهی به موفقیت‌های دومین فیلم اکتای براهنی در جشنواره‌های مختلف جهانی»، فیلم‌نیوز، تاریخ: ۲۷ تیر ۱۴۰۳ش، بازدید: ۵ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ ««پیر پسر» برگزیده جشنواره فیلم‌های ایرانی نیویورک شد»، ایسنا، تاریخ: ۲۰ بهمن ۱۴۰۳ش، بازدید: ۵ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ «بیست و چهارمین جشن حافظ برگزار شد»، برنا نیوز، تاریخ: ۲۹ آذر ۱۴۰۴ش، بازدید: ۵ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ ۳۲٫۰ ۳۲٫۱ خانی، هاجر، «بیوگرافی و کارنامه هنری اکتای براهنی؛ کارگردان فیلم «پیرپسر»»، اصفهان امروز، تاریخ: ۲۱ خرداد ۱۴۰۴ش، بازدید: ۵ مهر ۱۴۰۵ش.