روز رستاخیز
روز رستاخیز (با نامهای بین‌المللی «القربان» به عربی و «حسین، آنکه گفت نه» به انگلیسی) فیلمی سینمایی به نویسندگی و کارگردانی احمدرضا درویش و تهیه‌کنندگی تقی علیقلی‌زاده محصول سال ۱۳۹۱ش است. این اثر تاریخی و مذهبی به روایت واقعه عاشورا و قیام امام سوم شیعیان از مقطع زمانی مرگ معاویه تا عصر عاشورا می‌پردازد و داستان آن حول محور شخصیت بُکیر بن حر بن یزید ریاحی شکل گرفته است. این فیلم در سی و دومین دوره جشنواره فیلم فجر موفق به دریافت ۸ سیمرغ بلورین از جمله بهترین فیلم و بهترین کارگردانی گردید اما پس از یک روز اکران در تابستان ۱۳۹۴ش به دلیل اعتراضات مراجع تقلید و مداحان نسبت به نمایش چهره حضرت عباس توقیف شد و سال‌ها بعد در اسفند ۱۴۰۰ش به صورت برخط منتشر گردید.
داستان فیلم
ویرایشداستان فیلم با مرگ معاویه بن ابی‌سفیان آغاز می‌شود؛ یزید بن معاویه بر خلافت تکیه زده و به والی مدینه نامه می‌نویسد تا از امام سوم شیعیان بیعت بگیرد.[۱] بُکیر بن حر که به عنوان پیک ویژه دربار دمشق انتخاب شده، مأمور رساندن نامه به مدینه می‌شود. او که جوانی پرشور و جویای حقیقت است، در مدینه متوجه می‌شود حامل نامهای حاوی فرمان قتل امام است.[۲] بُکیر در مکه با اندیشه‌ها و خط فکری امام آشنا می‌گردد. مردم کوفه با ارسال نامه‌های بی‌شمار امام را دعوت می‌کنند و حر بن یزید ریاحی به همراه پسرش بُکیر و دو هزار سوار از سوی عبیدالله بن زیاد مأمور متوقف کردن کاروان امام می‌شوند. در روز عاشورا، نور حقیقت بر چشمان بُکیر می‌تابد و او همراه پدرش به سپاه امام پیوسته و شهید می‌شود.[۱][۲]
عوامل فیلم
ویرایشبازیگران
ویرایش- آرش آصفی در نقش بُکیر بن حر بن یزید ریاحی[۲]
- بهادر زمانی در نقش حضرت عباس بن علی[۲]
- فرهاد قائمیان در نقش حر بن یزید ریاحی[۲]
- بابک حمیدیان در نقش عبیدالله بن زیاد و یزید بن معاویه[۲]
- حسن پورشیرازی در نقش عمر بن سعد[۲]
- انوش معظمی در نقش شمر بن ذی‌الجوشن[۲]
- پوریا پورسرخ[۲]
- پرویز پورحسینی[۲]
- انوشیروان ارجمند[۲]
- مهتاب کرامتی در نقش کنیز مسیحی[۳]
- شقایق فراهانی[۴]
- لیلا بلوکات[۲]
- زهره حمیدی[۲]
- میرطاهر مظلومی[۲]
- بهنام تشکر[۲]
- علی جاویدفر[۴]
- سروش گودرزی[۴]
- حمید جدیدی[۴]
- جمال سلیمان (بازیگر سوری)[۵]
- رضوان عقیلی (بازیگر سوری)[۵]
- طلعت حمدی (بازیگر سوری)[۵]
- داوود حسین (بازیگر کویتی)[۵]
- جواد الشکرچی (بازیگر عراقی)[۵]
- فواز سرور (بازیگر لبنانی)[۵]
- فادی ابراهیم (بازیگر لبنانی)[۵]
عوامل تولید
ویرایش- نویسنده و کارگردان: احمدرضا درویش[۶]
- تهیه‌کننده: تقی علیقلی‌زاده[۶]
- مدیر فیلمبرداری: حسین جعفریان[۶]
- فیلم‌بردار: علیرضا برازنده[۶]
- تدوین: طارق انوار[۶]
- آهنگساز: استفن واربک[۶]
- طراح صحنه و لباس: مجید میرفخرایی[۶]
- طراح چهره‌پردازی: محسن موسوی[۶]
- صدابردار: یدالله نجفی[۶]
- مدیر تولید: علی قائم‌مقامی[۶]
- جلوه‌های ویژه میدانی: حمیدرضا سلیمانی[۶]
- جلوه‌های ویژه بصری: سایمون فریم[۶]
- طراحی و میکس صدا: جرمی پرایز، دن جانسون، ریچارد کانوی[۵]
- مدیر دوبلاژ فارسی: میرطاهر مظلومی[۶]
تولید
ویرایشمراحل تولید
ویرایشمطالعات اولیه و پژوهش فیلمنامه از سال ۱۳۸۱ش و در زمان تولید فیلم دوئل توسط احمدرضا درویش آغاز شد و تدوین نهایی فیلمنامه پس از مشاوره با مورخان انجام گرفت.[۷] فیلمبرداری پروژه در ۱۶ بهمن ۱۳۸۸ش هم‌زمان با اربعین حسینی در شهرستان بم کلید خورد و پس از بیش از ۲۵۰ جلسه فیلمبرداری در مناطقی چون بم، کلوت‌های شهداد کرمان، شاهرود، اصفهان، کاشان، رباط‌کریم، قلعه‌رودخان فومن و تهران، در ۱۴ شهریور ۱۳۹۰ش پایان یافت.[۶][۳]
مراحل پس از تولید و جلوه‌های ویژه بصری (CGI) در استودیو مولینر در لندن انجام شد. ساخت موسیقی اثر توسط استفن واربک انجام گرفت و توسط ارکستر فیلارمونیک بلژیک در بروکسل ضبط گردید؛ همچنین تدوین فیلم را طارق انوار بر عهده داشت.[۶] بیش از ۵۰ درصد منابع مالی تولید فیلم توسط بخش خصوصی و سرمایه‌گذاران خارجی تأمین گردید و هزینه ساخت آن بین ۱۴ تا ۲۸ میلیارد تومان برآورد شد.[۸][۹]
اکران و نمایش
ویرایشاین فیلم نخستین بار در بهمن ۱۳۹۲ش در سی و دومین دوره جشنواره فیلم فجر به نمایش درآمد.[۱۰] اکران عمومی فیلم پس از صدور پروانه نمایش در ۲۴ تیر ۱۳۹۴ش آغاز گردید اما در نخستین روز اکران به دلیل اعتراضات نسبت به نمایش چهره حضرت عباس از پرده سینماها پایین کشیده شد.[۱۱] سرانجام پس از توقیف چندساله، اکران برخط آنلاین فیلم از ۱۶ اسفند ۱۴۰۰ش هم‌زمان با ولادت حضرت عباس در پلتفرم «هلال چنل» به زبان‌های مختلف آغاز شد.[۲]
بازخورد
ویرایشفروش و استقبال
ویرایشبه دلیل متوقف شدن اکران در نخستین روز نمایش عمومی در سال ۱۳۹۴ش، امکان فروش معمول در گیشه برای فیلم فراهم نشد. تحلیل‌گران رسانه‌ای اعلام کردند که برای بازگشت سرمایه اولیه، فیلم می‌بایست فروشی بین ۳۸ تا ۷۰ میلیارد تومان در گیشه تجربه می‌کرد.[۹]
نقد و بررسی
ویرایشنقد هنری
ویرایشمنتقدان سینمایی کیفیت تصویربرداری حسین جعفریان، طراحی صحنه مجید میرفخرایی، جلوه‌های ویژه رایانه‌ای و موسیقی متن استفن واربک را از نقاط قوت فنی فیلم ارزیابی کردند.[۸]
نقد اجتماعی
ویرایشبرخی منتقدان روایت داستان بر محور شخصیت «بُکیر» را برای جذب مخاطب مناسب دانستند، اما برخی گروه‌های مذهبی غلبه جنبه‌های دراماتیک و عاطفی بر ابعاد تاریخی عاشورا را نقد نمودند.[۷]
نقد سیاسی
ویرایشتوقیف فیلم و پرداخت خسارت ۱۷٫۳ میلیارد تومانی سازمان سینمایی به مالکان اثر در قالب ۴۵ تا ۶۰ درصد سهم‌الشرکه، چالش‌های فراوانی دربارهٔ مدیریت هزینه‌ها در سینمای مذهبی به همراه داشت.[۹]
حاشیه‌ها
ویرایشاصلیترین حاشیه فیلم، نمایش چهره حضرت عباس بن علی و برخی اعضای خاندان امام بدون هاله نور بود که اعتراض مراجع تقلید مانند ناصر مکارم شیرازی و سید محمدعلی علوی گرگانی را به دنبال داشت.[۷] همچنین مداحانی نظیر منصور ارضی، عبدالرضا هلالی و مجید بنی‌فاطمه نسبت به مضمون فیلم اعتراض کرده و تجمعی در برابر مسجد ارک تهران برگزار نمودند.[۱۲] علی ثمری صاحب کتاب «شرح شمع» نیز بیانیه‌ای حاوی ۱۴ اشکال تاریخی نسبت به فیلم صادر نمود.[۱۳]
جوایز و افتخارات
ویرایش| سال | رویداد / جشنواره | بخش / رده | دریافت‌کننده | نتیجه | منبع |
|---|---|---|---|---|---|
| ۱۳۹۲ | جشنواره فیلم فجر (دوره ۳۲) | بهترین فیلم | تقی علیقلی‌زاده | برنده | [۱۴] |
| ۱۳۹۲ | جشنواره فیلم فجر (دوره ۳۲) | بهترین کارگردانی | احمدرضا درویش | برنده | [۱۴] |
| ۱۳۹۲ | جشنواره فیلم فجر (دوره ۳۲) | بهترین بازیگر نقش مکمل مرد | بابک حمیدیان | برنده | [۱۴] |
| ۱۳۹۲ | جشنواره فیلم فجر (دوره ۳۲) | بهترین فیلمبرداری | حسین جعفریان | برنده | [۱۴] |
| ۱۳۹۲ | جشنواره فیلم فجر (دوره ۳۲) | بهترین موسیقی متن | استفن واربک | برنده | [۱۴] |
| ۱۳۹۲ | جشنواره فیلم فجر (دوره ۳۲) | بهترین طراحی صحنه و لباس | مجید میرفخرایی | برنده | [۱۴] |
| ۱۳۹۲ | جشنواره فیلم فجر (دوره ۳۲) | بهترین چهره‌پردازی | محسن موسوی | برنده | [۱۴] |
| ۱۳۹۲ | جشنواره فیلم فجر (دوره ۳۲) | بهترین جلوه‌های ویژه میدانی | حمیدرضا سلیمانی | برنده | [۱۴] |
| ۲۰۱۵ | جشنواره بین‌المللی فیلم بغداد (دوره ۷) | مسابقه اصلی (جایزه بزرگ) | احمدرضا درویش | برنده | [۱۱] |
| ۲۰۱۵ | جشنواره بین‌المللی فیلم بغداد (دوره ۷) | نگاه تماشاگران (بهترین فیلم) | احمدرضا درویش | برنده | [۱۵] |
| ۲۰۱۶ | جشنواره الغدیر (دوره ۱۰) | بهترین کارگردانی (جایزه ویژه) | احمدرضا درویش | برنده | [۱۶] |
| ۲۰۱۷ | جشنواره بین‌المللی فیلم نهج (دوره ۳) | بخش ویژه (لوح تقدیر و نشان ویژه) | احمدرضا درویش | برنده | [۱۶] |
منابع
ویرایش- ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ «سکانس‌هایی از فیلم رستاخیز»، تابناک، تاریخ: ۰۵ شهریور ۱۴۰۱ش، بازدید: ۲۷ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ ۲٫۰۰ ۲٫۰۱ ۲٫۰۲ ۲٫۰۳ ۲٫۰۴ ۲٫۰۵ ۲٫۰۶ ۲٫۰۷ ۲٫۰۸ ۲٫۰۹ ۲٫۱۰ ۲٫۱۱ ۲٫۱۲ ۲٫۱۳ ۲٫۱۴ ۲٫۱۵ «شکست طلسم ۹ ساله «رستاخیز»»، خبرآنلاین، تاریخ: ۱۴ اسفند ۱۴۰۰ش، بازدید: ۲۷ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ «فیلمبرداری سکانس‌های باقیمانده فیلم عاشورایی روز رستاخیز در فومن آغاز»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ: ۱۹ مرداد ۱۳۹۰ش، بازدید: ۲۷ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ ۴٫۳ «درباره فیلم روز رستاخیز ساخته درویش»، همشهری آنلاین، تاریخ: ۱۱ آذر ۱۳۹۰ش، بازدید: ۲۷ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ ۵٫۳ ۵٫۴ ۵٫۵ ۵٫۶ ۵٫۷ «هنرپیشگانی از سوریه تا لبنان در «رستاخیز» + تصاویر»، باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ: ۳۱ خرداد ۱۳۹۴ش، بازدید: ۲۷ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ ۶٫۰۰ ۶٫۰۱ ۶٫۰۲ ۶٫۰۳ ۶٫۰۴ ۶٫۰۵ ۶٫۰۶ ۶٫۰۷ ۶٫۰۸ ۶٫۰۹ ۶٫۱۰ ۶٫۱۱ ۶٫۱۲ ۶٫۱۳ ۶٫۱۴ علیقلی‌زاده، تقی، «بودجه «رستاخیز» در قواره بخش خصوصی سینمای ایران بسیار زیاد است»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ: ۲۶ آبان ۱۳۹۱ش، بازدید: ۲۷ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ ۷٫۰ ۷٫۱ ۷٫۲ «باور کنید این فیلم را هالیوود نساخته...!»، خبرگزاری دانشجو، تاریخ: ۱۲ شهریور ۱۳۹۳ش، بازدید: ۲۷ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ ۸٫۰ ۸٫۱ «فیلمنامه رستاخیز توسط مورخین و منتقدین نیز نگارش مجدد شده است»، خبرگزاری دفاع مقدس، تاریخ: ۱۶ بهمن ۱۳۹۲ش، بازدید: ۲۷ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ ۹٫۰ ۹٫۱ ۹٫۲ خرم‌دل، مهدی، «پرداخت خسارت 17.3 میلیاردی به مالکان رستاخیز / آیا رستاخیز توان فروش بیش از 70 میلیارد تومان را داشت؟!»، تابناک، تاریخ: ۲۷ اسفند ۱۳۹۶ش، بازدید: ۲۷ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ «روز رستاخیز و آذر، شهدخت، پرویز و دیگران بهترین فیلم‌های جشنواره فجر»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ: ۲۲ بهمن ۱۳۹۲ش، بازدید: ۲۷ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ ۱۱٫۰ ۱۱٫۱ «جایزه بزرگ جشنواره بغداد به «رستاخیز» رسید»، عصر ایران، تاریخ: ۱۴ مهر ۱۳۹۴ش، بازدید: ۲۷ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ «انتقاد مداحان به فیلم "رستاخیز"»، تابناک، تاریخ: ۲۶ بهمن ۱۳۹۲ش، بازدید: ۲۷ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ «14 اشکال تاریخی به فیلم رستاخیز»، جام جم آنلاین، تاریخ: ۲۸ بهمن ۱۳۹۲ش، بازدید: ۲۷ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ ۱۴٫۰ ۱۴٫۱ ۱۴٫۲ ۱۴٫۳ ۱۴٫۴ ۱۴٫۵ ۱۴٫۶ ۱۴٫۷ «اهدای بیشترین سیمرغهای فیلم فجر به «چ» و «رستاخیز»/ جایزه ویژه کارگردانی به «شیار143» رسید»، سینماپرس، تاریخ: ۲۲ بهمن ۱۳۹۲ش، بازدید: ۲۷ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ ««رستاخیز» بهترین فیلم از نگاه تماشاگران جشنواره بغداد شد»، خبرگزاری مهر، تاریخ: ۱۴ مهر ۱۳۹۴ش، بازدید: ۲۷ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ ۱۶٫۰ ۱۶٫۱ «استقبال از فیلم «رستاخیز» در جشنواره فیلم کربلا»، پایگاه اطلاع‌رسانی و خبری جماران، تاریخ: ۱۷ فروردین ۱۳۹۶ش، بازدید: ۲۷ مهر ۱۴۰۵ش.