نهنگ آبی

مجموعه «نهنگ آبی» یک سریال شبکه نمایش خانگی ایرانی در ژانر معمایی، درام و تریلر به کارگردانی فریدون جیرانی، نویسندگی بهرام توکلی و تهیه‌کنندگی سعید ملکان است. تولید این مجموعه در ۳۰ قسمت از شهریور ۱۳۹۷ش آغاز شد و پخش آن از بهمن ۱۳۹۷ش تا مهر ۱۳۹۸ش در شبکه نمایش خانگی و بستر پخش اینترنتی فیلیمو ادامه داشت. داستان این مجموعه به مسائل روز جامعه، جرایم سایبری، روابط پیچیده شرکتی و فساد مالی می‌پردازد و بازیگرانی چون ساعد سهیلی، لیلا حاتمی، مصطفی زمانی، حسین یاری، ویشکا آسایش، ماهور الوند و حمیدرضا آذرنگ در آن به ایفای نقش پرداخته‌اند.

داستان فیلم

داستان با اعترافات آرمین مشرقی (با بازی ساعد سهیلی) در یک خانه متروکه آغاز می‌شود که با سر و صورت خون‌آلود به صندلی بسته شده است. آرمین مشرقی، دانشجوی تیزهوش کامپیوتر است که توانایی برقراری ارتباط با آدم‌ها را ندارد و بیشتر وقت خود را صرف اداره یک سایت کتابخوانی می‌کند. پدر او به بیماری ام‌اس مبتلا شده و در آستانه جدایی از مادرش قرار دارد. آرمین در سایت کتابخوانی با دختری به نام ژاله ادیب (با بازی ماهور الوند) آشنا می‌شود که فهرست کتاب‌های مورد علاقه‌اش شباهت زیادی به او دارد. ژاله که گرافیست یک شرکت ساختمانی است، آرمین را برای حل مشکلات مالی‌اش به عنوان مسئول امنیت شبکه به شرکت معرفی می‌کند.

آرمین در شرکت با بهمن (رئیس شعبه)، آناهیتا (نامزد بهمن)، هاله (منشی شرکت)، نادر سراج (رئیس هیئت‌مدیره شرکت مادر) و مروارید (همسر نادر و عضو هیئت‌مدیره) آشنا می‌شود. آناهیتا (با بازی لیلا حاتمی) در نخستین شب آشنایی، آرمین را فریب می‌دهد تا سیستم یکی از اعضای هیئت‌مدیره را هک کند. این اقدام پایش را به روابط پیچیده و فاسد اعضای هیئت‌مدیره باز می‌کند. مروارید (با بازی ویشکا آسایش) با آگاه شدن از توانایی آرمین، پیشنهاد کاری با حقوق ماهانه ده میلیون تومان به او می‌دهد و از او می‌خواهد سیستم علیرضا خالقی از اعضای هیئت‌مدیره را هک کند. افشای اطلاعات زندگی خصوصی خالقی منجر به خودکشی همسرش سارا می‌شود و آرمین را درگیر زنجیره‌ای از توطئه‌ها، قتل‌ها و بازی‌های قدرت میان اعضای شرکت می‌کند.

عوامل فیلم

بازیگران

• ساعد سهیلی در نقش آرمین مشرقی
• لیلا حاتمی در نقش آناهیتا
• حسین یاری در نقش بهمن
• ویشکا آسایش در نقش مروارید
• حمیدرضا آذرنگ در نقش نادر سراج
• ماهور الوند در نقش ژاله ادیب
• آزاده صمدی در نقش هاله
• ستاره پسیانی در نقش غزل
• دیبا زاهدی
• مجید مظفری
• فرهاد آئیش
• پریوش نظریه
• الهام کردا
• مصطفی زمانی در نقش جهان

عوامل تولید

• کارگردان: فریدون جیرانی
• نویسنده: بهرام توکلی
• تهیه‌کننده و طراح چهره‌پردازی: سعید ملکان
• سرمایه‌گذاران: سعید ملکان، شرکت هنر اول و فیلیمو
• مدیران فیلم‌برداری: داوود رحمانی و علی قاضی
• تدوین‌گر: میثم مولایی
• آهنگساز: امید رئیس‌دانا
• خوانندگان تیتراژ پایانی: کاوه یغمایی و سیروان خسروی
• دستیار اول کارگردان و برنامه‌ریز: آلاله هاشمی
• طراح صحنه: بابک کریمی طاری
• طراح لباس: مارال جیرانی
• صدابردار: سعید زند

تولید

مراحل تولید

پیش‌تولید سریال «نهنگ آبی» از تابستان ۱۳۹۷ش آغاز شد و نام پروژه در مرداد ۱۳۹۷ش رسماً به «نهنگ آبی» تغییر یافت. تصویربرداری این مجموعه از ۲۲ شهریور ۱۳۹۷ش به مدیریت تصویربرداری داوود رحمانی در یکی از پارک‌های مرکز شهر تهران کلید خورد و در ادامه با اضافه شدن بازیگرانی مانند مصطفی زمانی در آبان ۱۳۹۷ش پیگیری شد. فیلم‌برداری این مجموعه ۳۰ قسمتی پس از حدود ده ماه، در ۶ تیر ۱۳۹۸ش به پایان رسید.

اکران و نمایش

آیین رونمایی و اکران قسمت نخست سریال در ۸ بهمن ۱۳۹۷ش در پردیس سینمایی باغ کتاب تهران برگزار شد. توزیع رسمی قسمت اول سریال با عنوان «اعتراف» از ۹ بهمن ۱۳۹۷ش توسط شرکت هنر اول در شبکه نمایش خانگی و بستر اینترنتی فیلیمو آغاز شد. پخش این سریال به صورت هفتگی ادامه داشت و قسمت سی‌ام و پایانی آن در ۲ مهر ۱۳۹۸ش منتشر گردید.

بازخورد

فروش و استقبال

به گزارش خبرگزاری میزان، سریال «نهنگ آبی» در قسمت‌های نخستین با استقبال خریداران نسخه‌های فیزیکی و تماشاگران بسترهای اینترنتی مواجه گردید. با این حال، به تحلیل پایگاه جماران، وقفه سه‌هفته‌ای در توزیع سریال به دلیل تعطیلات نوروز ۱۳۹۸ش و تغییرات متنی ناشی از خروج برخی بازیگران اصلی، بر میزان دنبال‌کردن مداوم آن توسط مخاطبان اثرگذار شد.

نقد و بررسی

نقد هنری

شاهرخ دولکو، منتقد سینما، در یادداشتی «نهنگ آبی» را آثاری دانست که بهره هوشی تماشاگرش را دست‌کم نمی‌گیرد و ساختار معمایی آن را تحسین کرد. در مقابل، برخی نقدها در خبرگزاری میزان و مشرق‌نیوز به تعدد ژانرها (درام جنایی، معمایی و ملودرام) و نحوه اجرای صحنه‌های اکشن در قسمت‌های پایانی انتقاد وارد کردند.

نقد اجتماعی

ابوالفضل بنائیان در بررسی این اثر، به تصویر کشیدن تمایل انسان به نفوذ در لایه‌های پنهان قدرت و گره خوردن استعدادهای فردی جوانان با مفاسد اجتماعی در بستر فضای مجازی را از ابعاد قابل تأمل قصه دانست.

نقد سیاسی

به تحلیل پایگاه خبری جماران، نمایش لایه‌های پنهان فساد در شرکت‌های خصوصی و هیئت‌مدیره‌های پرقدرت، بازتابی از مناسبات مالی پیچیده شهری و اقتصادی است که در قالب درام معمایی روایت شده است.

حاشیه‌ها

• **اعتراض به پاپاراتزی پشت صحنه:** در آستانه توزیع سریال در بهمن ۱۳۹۷ش، فریدون جیرانی با انتشار ویدئویی به فعالیت مخفیانه فردی تحت عنوان پاراتزی در پشت صحنه سریال و برهم زدن آرامش گروه اعتراض کرد.
• **ادعای استفاده از گریم و کلاه گیس:** در ۲۲ آبان ۱۳۹۷ش، علی احمدزاده (کارگردان سینما) ادعا کرد که گریم و کلاه گیس ترانه علیدوستی در فیلم مادر قلب اتمی برای لیلا حاتمی در «نهنگ آبی» استفاده شده است.
• **جدایی لیلا حاتمی و تغییر داستان:** لیلا حاتمی در ۵ خرداد ۱۳۹۸ش با انتشار یادداشتی اعلام کرد به دلیل عدم عمل به وعده بازنویسی و عمق‌بخشی به نقش «آناهیتا» از ادامه همکاری انصراف داده است. وی بیان کرد که بر خلاف توافق اولیه مبنی بر کشته شدن شخصیت آناهیتا در قصه، سازندگان مسیر فرار و ناپدید شدن شخصیت را به تصویر کشیدند.
• **عدم حضور در جشنواره فیلم شهر:** سازندگان اثر در خرداد ۱۳۹۸ش اعلام کردند سریال «نهنگ آبی» و فیلم غلامرضا تختی را به دبیرخانه جشنواره فیلم شهر ارسال نکرده‌اند و قصدی برای شرکت در آن ندارند.

جوایز و افتخارات

سال	رویداد / جشنواره	بخش / رده	دریافت‌کننده	نتیجه	منبع
۱۳۹۹	جشن حافظ (دوره بیستم)	بهترین بازیگر مرد درام تلویزیونی / نمایش خانگی	مصطفی زمانی	برنده
۱۳۹۹	جشن حافظ (دوره بیستم)	بهترین بازیگر مرد درام تلویزیونی / نمایش خانگی	ساعد سهیلی	نامزدشده
۱۳۹۹	جشن حافظ (دوره بیستم)	بهترین بازیگر زن درام تلویزیونی / نمایش خانگی	لیلا حاتمی	نامزدشده
۱۳۹۹	جشن حافظ (دوره بیستم)	بهترین کارگردانی تلویزیونی / نمایش خانگی	فریدون جیرانی	نامزدشده
۱۳۹۹	جشن حافظ (دوره بیستم)	بهترین فیلم‌نامه تلویزیونی / نمایش خانگی	بهرام توکلی	نامزدشده
۱۳۹۹	جشن حافظ (دوره بیستم)	بهترین ترانه تیتراژ	سیروان خسروی و کاوه یغمایی	نامزدشده
۱۳۹۹	جشن حافظ (دوره بیستم)	بهترین مجموعه تلویزیونی / نمایش خانگی	سعید ملکان	نامزدشده