به‌آهستگی

فیلم سینمایی به آهستگی به نویسندگی پرویز شهبازی، کارگردانی و تدوین‌گری مازیار میری و تهیه‌کنندگی جهانگیر کوثری، محصول سال ۱۳۸۴ش درام سینمایی و اجتماعی ایرانی است. در این فیلم بازیگرانی چون محمدرضا فروتن، نیلوفر خوش‌خلق، حسن پورشیرازی، شاهرخ فروتنیان، مهران رجبی، علیرضا اوسیوند، مریم بوبانی، احمد ساعتچیان، رؤیا جاویدنیا و هنگامه قاضیانی به ایفای نقش پرداخته‌اند.

این اثر که دومین فیلم بلند مازیار میری پس از قطعه ناتمام است، نخستین بار در بیست و چهارمین دوره جشنواره فیلم فجر به نمایش درآمد و برنده سیمرغ بلورین بهترین فیلم در بخش مسابقه بین‌الملل و سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول مرد برای محمدرضا فروتن شد. این فیلم از خرداد ۱۳۸۵ش در سینماهای ایران اکران گردید و حضور بین‌المللی موفقی از جمله کسب جایزه نگاه طلایی جشنواره فیلم فریبورگ سوئیس و جایزه بهترین کارگردانی جشنواره فیلم خیخون اسپانیا را تجربه کرد.

داستان فیلم

محمود، کارگر جوشکار ساده خطوط راه‌آهن است که دور از خانواده در مناطق جنوبی ایران مشغول به کار است. به او خبر می‌دهند که همسرش پری، که به بیماری عصبی مبتلا است، خانه را ترک کرده و فرزندشان را نزد پدر و مادر محمود گذاشته است. محمود با وجود سخت‌گیری‌های کارفرمایش، به خانه‌اش در کرج بازمی‌گردد و تلاش می‌کند همسرش را پیدا کند.

او از همسایگان، اقوام پری و والدین خود سراغ زن را می‌گیرد، اما کسی از او خبری ندارد. همسایه نجارش، آقافیروز، او را به پزشکی قانونی راهنمایی می‌کند. محمود پس از چند روز، جسد زنی با مشخصات پری را می‌یابد و او را طی مراسمی به خاک می‌سپارد. پس از مدتی، عزت قصاب محل خبر می‌آورد که پری را در مشهد دیده و رد او را یافته است. در این فاصله محمود کارش را از دست می‌دهد و به دلیل شایعات و سوءظن‌های اطرافیان طرد می‌شود.

مأمور بازرسی که پرونده را پیگیری می‌کند به تدریج کنار می‌کشد. شبی که محمود مشغول نماز خواندن است، پری بازمی‌گردد. پری در پاسخ به پرسش‌های محمود توضیح می‌دهد که در سفرش به مشهد با یک استاد دانشگاه آشنا شده و او پری را پناه داده است. پری بیان می‌کند که در مشهد حال روحی‌اش بهبود یافته بود. با رفع سوءتفاهم‌ها و پی بردن محمود به پاکی همسرش و دروغ‌های اطرافیان، آن دو تصمیم می‌گیرند برای شروع زندگی جدید به مشهد نقل مکان کنند.

عوامل فیلم

بازیگران

• محمدرضا فروتن در نقش محمود (سیدمحمود)
• نیلوفر خوش‌خلق در نقش پری
• حسن پورشیرازی در نقش آقافیروز نجار
• شاهرخ فروتنیان در نقش استاد دانشگاه
• مهران رجبی در نقش عزت قصاب
• علیرضا اوسیوند در نقش صاحب باربری
• مریم بوبانی
• احمد ساعتچیان
• رؤیا جاویدنیا
• غلامرضا بایران‌منش
• منظر لشگری
• هنگامه قاضیانی
• ساحل حاذق‌نیا
• بهناز بختیاری
• نازنین میلانی

عوامل تولید

• کارگردان: مازیار میری
• نویسنده: پرویز شهبازی
• تهیه‌کننده: جهانگیر کوثری
• مدیر فیلم‌برداری: حسن کریمی
• آهنگساز: محمدرضا درویشی
• تدوین: مازیار میری
• طراح صحنه و لباس: شاهرخ فروتنیان
• چهره‌پرداز: بابک شعاعی
• صدابردار: مجتبی مرتضوی
• صداگذار و میکس: حسین مهدوی
• جلوه‌های ویژه: محسن روزبهانی
• جانشین مدیر تولید: امین کمیلی

تولید

مراحل تولید

فیلم‌نامه به آهستگی نوشته پرویز شهبازی است. به گفته شهبازی، این متن بر اساس طرح اشراقی و ادله عقلیه نگارش یافته و تفاوت ماهوی با فیلم‌نامه اثر قبلی او، نفس عمیق، دارد. جهانگیر کوثری تهیه‌کنندگی اثر را پس از پیشنهاد مازیار میری و ظرف مدت ۴۸ ساعت به دلیل مضمون اجتماعی آن پذیرفت. محمدرضا فروتن از ابتدا برای نقش اصلی انتخاب گردید. موسقی تیتراژ پایانی توسط محمدرضا درویشی ساخته شد؛ قطعه‌ای از موسیقی ساخته‌شده برای یکی از سکانس‌های داخلی فیلم نیز در مرحله تدوین حذف گردید.

اکران و نمایش

فیلم سینمایی به آهستگی از صبح چهارشنبه ۳ خرداد ۱۳۸۵ش در سه سالن سینمایی شهر تهران (عصر جدید ۱، صحرا و شهر تماشا ۲) روی پرده رفت. این اثر همچنین در خرداد ۱۳۸۶ش از شبکه چهار سیما در قالب برنامه سینما ۴ پخش گردید. این اثر همچنین در خرداد ۱۴۰۲ش در پانزدهمین جشنواره ملی فیلم رضوی در پردیس سینمایی مهر کوهسنگی مشهد به نمایش درآمد.

بازخورد

فروش و استقبال

به آهستگی در چهار روز نخست نمایش خود در خرداد ۱۳۸۵ش در سه سالن سینمای تهران، بیش از ۳۳ میلیون ریال (۳ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان) فروش داشت.

نقد و بررسی

نقد هنری

روبرت صافاریان در نقدی بر فیلم، ساختار روایی آن را مشتمل بر سه بخش کلان (آمدن کارگر، غیبت زن و بدگویی‌ها، دفن جسد اشتباهی و سپس خبر زنده بودن پری) دانست و توانایی پرویز شهبازی در خلق شخصیت‌های جدید و مهارت مازیار میری در ایجاد فضایی گرفته با ریتم متناسب و هدایت بازیگران را ستود. همچنین در نقد خبرگزاری مهر به دقت دیالوگ‌ها و تصویرمحور بودن فیلم اشاره شده و سکانس چلوکبابی که جمع شخصیت‌ها برای خیرات پری جمع شده‌اند، به عنوان یکی از نمونه‌های شاخص ساختار بصری فیلم برجسته گردیده است.

نقد اجتماعی

تهماسب صلح‌جو در یادداشتی موضوع فیلم را نقد قضاوت‌های بدبینانه جامعه نسبت به زندگی یک زوج و نقش این قضاوت‌ها در فروپاشی خانواده دانست و اشاره کرد که فیلم با وجود پیام اجتماعی‌اش در نکوهش قضاوت، تماشاگر را نیز وارد فرایند قضاوت بدبینانه می‌کند. در نقدی دیگر در وبگاه تبیان، با مقایسه این فیلم و آتش‌بس ساخته تهمینه میلانی، اثر شهبازی و میری به دلیل ارائه تصویری محترمانه از تصمیم زن سنتی و امتناع شوهر از تسلیم شدن در برابر پیش‌داوری‌های جمعی ستوده شده است.

نقد سیاسی

در منابع مستند موجود، تحلیل یا نقد سیاسی مستقیمی دربارهٔ این فیلم گزارش نشده است.

حاشیه‌ها

مازیار میری در نشست نقد و بررسی فیلم اظهار داشت که از نظر او شخصیت محمود ادامه کاراکتر پسر فیلم زیر پوست شهر است که پس از سال‌ها بزرگ‌تر شده و ازدواج کرده است.

جوایز و افتخارات

سال	رویداد / جشنواره	بخش / رده	دریافت‌کننده	نتیجه	منبع
۱۳۸۴ش	بیست و چهارمین دوره جشنواره فیلم فجر (بخش مسابقه بین‌الملل)	سیمرغ بلورین بهترین فیلم	به آهستگی (مازیار میری)	برنده
۱۳۸۴ش	بیست و چهارمین دوره جشنواره فیلم فجر	سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول مرد	محمدرضا فروتن	برنده
۱۳۸۴ش	بیست و چهارمین دوره جشنواره فیلم فجر	دیپلم افتخار بهترین فیلم‌نامه	پرویز شهبازی	برنده
۲۰۰۶م (۱۳۸۴ش)	بیستمین جشنواره بین‌المللی فیلم فریبورگ سوئیس	جایزه بزرگ نگاه طلایی (Regard d'Or) بهترین فیلم	به آهستگی (مازیار میری)	برنده
۲۰۰۶م (۱۳۸۴ش)	بیستمین جشنواره بین‌المللی فیلم فریبورگ سوئیس	جایزه هیئت داوران فیپرشی (FIPRESCI)	به آهستگی (مازیار میری)	برنده
۲۰۰۶م (۱۳۸۵ش)	چهل و چهارمین جشنواره بین‌المللی فیلم خیخون اسپانیا	جایزه بهترین کارگردانی	مازیار میری (مشترک با محمد صالح هارون)	برنده
۱۳۸۵ش	نخستین جشن منتقدان و نویسندگان سینمایی ایران	دیپلم افتخار بهترین فیلم	به آهستگی (مازیار میری)	برنده