سایه آفتاب

مجموعه تلویزیونی

سایه آفتاب

تماشا و اطلاعات

انتشار۱۳۸۳ (نخستین پخش از شبکه سه سیما)

مدت۲۳ قسمت (نسخه اصلی)؛ ۲۱ قسمت ۴۰ دقیقه‌ای (نسخه دوبله کردی)

کشورایران

پوستر سریال در سایه آفتاب

عوامل اصلی

کارگردانمحمدرضا آهنج

تهیه‌کنندهمهران رسام

نویسندهسید سعید رحمانی

فیلمنامهسید سعید رحمانی

داستانماجرا در سه دوره زمانی مختلف شامل اواخر دهه ۱۳۳۰ش (سال‌های ۱۳۳۷ تا ۱۳۴۳ش)، پیروزی انقلاب اسلامی و زمان حال رخ می‌دهد. جوانی به نام علی که بر اثر اتفاقی ناخواسته سر از زندان درمی‌آورد و متوجه می شود که خانواده او، یک خانواده واقعی نیستند.

عوامل فنی

تولید و انتشار

توزیع‌کنندهشبکه سه سیما (پخش اولیه)؛ شبکه سحر (نسخه دوبله کردی)

بازیگران

پژمان بازغی، حامد بهداد، مجید مظفری، رضا سعیدی، آهو خردمند، چنگیز وثوقی، عنایت بخشی، آناهیتا نعمتی، آناهیتا همتی، رزیتا غفاری، سید جواد هاشمی، یوسف تیموری، منصور سهراب‌پور، رضا بنفشه‌خواه

سایه آفتاب یک مجموعه تلویزیونی ایرانی به کارگردانی محمدرضا آهنج، نویسندگی سید سعید رحمانی و تهیه‌کنندگی مهران رسام است که در سال ۱۳۸۳ش از شبکه سه سیما پخش شد. این سریال در سه مقطع زمانی اواخر دهه ۱۳۳۰ش، پیروزی انقلاب اسلامی و زمان حال روایت می‌شود و داستان جوانی به نام علی را به تصویر می‌کشد که در مسیر جستجوی هویت واقعی خانواده‌اش دچار تحول می‌شود.

داستان فیلم

داستان مجموعه تلویزیونی سایه آفتاب در سه دوره زمانی مختلف شامل اواخر دهه ۱۳۳۰ش (سال‌های ۱۳۳۷ تا ۱۳۴۳ش)، پیروزی انقلاب اسلامی و زمان حال رخ می‌دهد. ماجرا دربارهٔ جوانی به نام علی است که بر اثر اتفاقی ناخواسته سر از زندان درمی‌آورد. او رفته‌رفته متوجه می‌شود خانواده‌ای که با آن‌ها زندگی می‌کرده، خانواده واقعی او نیستند. تلاش علی برای یافتن این هویت گمشده، موجب بروز اتفاقاتی می‌شود که او را در مسیر تازه‌ای قرار می‌دهد.

بنا بر نوشته سید سعید رحمانی، این قصه بر اساس تم حر و حوادث مرتبط با او و با تأکید بر ریشه‌های مردمی انقلاب اسلامی شکل گرفته است تا نشان دهد انتخاب‌های درست در لحظات حساس زندگی، چگونه می‌تواند آینده‌ای مثبت را برای انسان رقم بزند.

عوامل فیلم

نمایی از سریال در سایه آفتاب، با بازی حامد بهداد

بازیگران

در این مجموعه تلویزیونی بازیگران زیر به ایفای نقش پرداخته‌اند:

• پژمان بازغی در دو نقش: عباس زاغی (در زمان گذشته) و علی (نوه عباس زاغی در زمان حال)
• حامد بهداد در نقش رضا
• مجید مظفری در نقش حاج علی مهدوی
• رضا سعیدی
• آهو خردمند
• چنگیز وثوقی
• عنایت بخشی
• آناهیتا نعمتی
• آناهیتا همتی
• رزیتا غفاری
• سید جواد هاشمی
• یوسف تیموری
• منصور سهراب‌پور
• رضا بنفشه‌خواه

همچنین در دوبله کردی این مجموعه که برای شبکه سحر انجام شد، صداپیشگان زیر گویندگی کرده‌اند:

• هوتن شکیبا در نقش رضا
• سیروان تخت فیروزه در نقش علی
• مژده طاهری در نقش الهام
• سپهر محمدی در نقش کریم
• مریم ظاهریانی در نقش مادر علی
• گلاویژ همت‌بلند، نسرین حاتمی، فرحناز کریمی، سعادت رحیم‌پور، سید محمد ستوده، سید سعدالدین ستوده و علاءالدین باباشهابی.

عوامل تولید

• کارگردان: محمدرضا آهنج
• نویسنده: سید سعید رحمانی
• تهیه‌کننده: مهران رسام
• مدیر دوبلاژ نسخه کردی، میکس و صدابرداری دوبله: فرزاد مشعوف
• مترجم متون دوبله کردی: سید سعدالدین ستوده

تولید

نام اولیه این مجموعه تلویزیونی «گذر عاشقی» بود. این اثر دومین همکاری سید سعید رحمانی و محمدرضا آهنج پس از سریال «معما» به‌شمار می‌رفت. رحمانی پیش از این سریال «رسم عاشقی» را نیز به نگارش درآورده بود.

به گفته نویسنده، دیالوگ‌نویسی این اثر طی چندین مرحله بازنویسی انجام شد تا از شکل مکالمه معمولی خارج و به گفتگویی چالشی تبدیل شود. همچنین توانمندی‌های حامد بهداد در زمینه ورزش باستانی و آوازخوانی، بنا به پیشنهاد خود او در متن فیلمنامه گنجانده شد.

محمدرضا آهنج کارگردان اثر اشاره کرده است که داستان در ابتدا برای ۳۰ قسمت نوشته شده بود، سپس برای ۲۶ قسمت طراحی شد اما با فشرده‌سازی در نهایت در ۲۳ قسمت به پایان رسید. وی همچنین ضعف در چهره‌پردازی شخصیت حاج علی مهدوی با بازی مجید مظفری در انتقال بین مقاطع زمانی را به عنوان نقطه ضعف کار پذیرفت.

اکران و نمایش

این مجموعه تلویزیونی در سال ۱۳۸۳ش از شبکه سه سیما پخش شد. همچنین مراحل ترجمه و دوبله کردی آن در ۲۱ قسمت ۴۰ دقیقه‌ای توسط فرزاد مشعوف در شبکه سحر انجام و آماده پخش گردید.

بازخورد

فروش و استقبال

بازی حامد بهداد در نقشی متفاوت و دور از کلیشه‌ها یکی از عوامل اصلی پربیننده شدن این مجموعه تلویزیونی عنوان شده است.

نقد و بررسی

نقد هنری

محمدرضا آهنج دربارهٔ لحن دیالوگ‌ها و چهره‌پردازی سریال معتقد بود که وجوه نمایشی به عوامل امکان دخل و تصرف برای غیرامروزی‌تر دیدن ماجراها را می‌دهد و از گویش امروزی نمی‌توان برای گذشتگان استفاده کرد. وی شباهت چهره‌پردازی شخصیت‌های عباس زاغی و علی (هر دو با بازی پژمان بازغی) را عمدی دانست، زیرا هر دو شخصیت در دو زمان متفاوت سیر تحول مشابهی از بی‌هویتی به سمت مسیر حق را طی می‌کنند.

نقد اجتماعی

نویسنده اثر هدف از نگارش را به تصویر کشیدن لحظات انتخاب در زندگی انسان‌ها و نقش اقشار متوسط به پایین جامعه در جریان‌های اجتماعی و انقلاب دانسته است.

حاشیه‌ها

محمدرضا آهنج به عدم وجود بهانه و تمهید لازم برای بازگشت از زمان گذشته به حال در متن فیلمنامه اشاره کرد و آن را خللی در روند روایت دانست.