جرم (۱۳۸۹)

فیلم سینمایی

جرم

تماشا و اطلاعات

انتشار۴ خرداد ۱۳۹۰

کشورایران

زبانفارسی

پوستر فیلم جرم

عوامل اصلی

کارگردانمسعود کیمیایی

تهیه‌کنندهمسعود کیمیایی

نویسندهمسعود کیمیایی

فیلمنامهمسعود کیمیایی

عوامل فنی

موسیقیکارن همایونفر

فیلم‌بردارتورج منصوری

تدوینمصطفی خرقه پوش

تولید و انتشار

توزیع‌کنندهفیلمیران

فروش۴۵۰ میلیون تومان (فروش ۲۸ روز نخست اکران در تهران)

بازیگران

پولاد کیمیایی، حامد بهداد، جمشید مشایخی، داریوش ارجمند، مسعود رایگان، اکبر معززی، نیکی کریمی، بهاره رهنما، سیامک انصاری، کیانوش گرامی، جلال پیشواییان، شبنم درویش، محراب رضایی، علی‌اصغر طبسی، مجید علیزاده، نوید لاجوردی، شاپور کلهر

جرم؛ فیلم سینمایی به کارگردانی، نویسندگی و تهیه‌کنندگی مسعود کیمیایی محصول سال ۱۳۸۹ کشور ایران است. در این فیلم بازیگرانی چون پولاد کیمیایی، حامد بهداد، داریوش ارجمند، جمشید مشایخی، مسعود رایگان، نیکی کریمی، بهاره رهنما، سیامک انصاری، کیانوش گرامی و جلال پیشواییان به ایفای نقش پرداخته‌اند. این اثر در بیست و نهمین جشنواره فیلم فجر برنده سیمرغ بلورین بهترین فیلم شد و حامد بهداد نیز سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش مکمل مرد را دریافت کرد. داستان فیلم روایتگر زندگی مردی به نام رضا سرچشمه در سال‌های پیش از انقلاب ۱۳۵۷ است که نمی‌خواهد از عقیده‌ای که دارد تخطی کند.

داستان فیلم

داستان فیلم دربارهٔ مردی به نام رضا سرچشمه است که نمی‌خواهد از عقیده‌ای که دارد تخطی کند. ماجرا با دو حاجی‌فیروز قلابی آغاز می‌شود؛ رضا سرچشمه و دوست قدیمی‌اش ناصر ظفر که قصد دارند با گلوله فردی را بزنند، اما پای ناصر تیر می‌خورد و رضا او را فراری می‌دهد و خودش به زندان می‌افتد. پس از آزادی از زندان، داستان فیلم که در فضای سال‌های ۱۳۵۵ تا ۱۳۵۷ در تهران می‌گذرد، با پیوند خوردن حوادث زندگی رضا و درگیری‌های او ادامه می‌یابد.

عوامل فیلم

نمایی از فیلم جرم، با بازی پولاد کیمیایی و داریوش ارجمند.

بازیگران

• پولاد کیمیایی در نقش رضا سرچشمه
• حامد بهداد در نقش ناصر ظفر
• جمشید مشایخی
• داریوش ارجمند
• مسعود رایگان در نقش قاسم‌خان
• اکبر معززی
• نیکی کریمی
• بهاره رهنما
• سیامک انصاری
• کیانوش گرامی
• جلال پیشواییان
• شبنم درویش
• محراب رضایی
• علی‌اصغر طبسی
• مجید علیزاده
• نوید لاجوردی
• شاپور کلهر

عوامل تولید

• کارگردان، نویسنده و تهیه‌کننده: مسعود کیمیایی
• مدیر فیلمبرداری: تورج منصوری
• تدوین: مصطفی خرقه پوش (در استودیو عروج فیلم)
• موسیقی متن: کارن همایونفر
• طراح صحنه و لباس: ایرج رامین فر
• صدابردار: اسحاق خانزادی
• صداگذاری: اسحاق خانزادی و علی ابوالصدق
• سرپرست گویندگان و مدیر دوبلاژ: خسرو خسروشاهی (در استودیو رها)
• دستیار اول کارگردان و برنامه‌ریز: علی جناب
• مجری طرح / مدیر تولید: تینا پاکروان

تولید

فیلمبرداری در تاریخ ۳ خرداد ۱۳۸۹ش در لوکیشن بازسازی‌شده زندان در حوالی میدان خراسان کلید خورد. مسعود کیمیایی اعلام کرد که برای حفظ فضای رئال، از ساخت دکور پرهیز کرده و لوکیشن‌های واقعی تهران را به کار گرفته است. مراحل تدوین اثر توسط مصطفی خرقه پوش در استودیو عروج فیلم به نیمه رسید و همزمان مراحل فنی آن جهت حضور در بیست و نهمین جشنواره فیلم فجر پیگیری شد. دوبله فیلم نیز به مدیریت خسرو خسروشاهی در استودیو رها انجام شد که در آن گویندگانی نظیر چنگیز جلیلوند (به جای نقش حامد بهداد)، منوچهر اسماعیلی، زهره شکوفنده، ناصر مدقالچی، خسرو شمشیرگران، حسین عرفانی، منوچهر والی‌زاده و مینو غزنوی به همراه ۳۱ گوینده دیگر به صداپیشگی پرداختند.

اکران و نمایش

اکران عمومی فیلم از روز چهارشنبه ۴ خرداد ۱۳۹۰ش در سینماهای تهران و شهرستان‌ها آغاز شد. سرگروهی اکران را گروه سینمایی آفریقا بر عهده داشت و فیلم در پردیس‌های ملت، زندگی، راگا، شکوفه، تماشا و سینماهای آفریقا، جی، گلریز، پایتخت، اریکه ایرانیان، فرهنگ، ماندانا، فلسطین، آستارا، ایران، بهمن، شاهد، کارون، حافظ، مرکزی و فرهنگسرای اشراق روی پرده رفت. نمایش این اثر به‌طور همزمان در دو نسخه صدابرداری سرصحنه و نسخه دوبله‌شده به صورت سیاه و سفید انجام شد.

بازخورد

فروش و استقبال

فیلم در ۲۸ روز نخست نمایش در ۲۲ سالن سینمای تهران، به فروشی معادل ۴۵۰ میلیون تومان دست یافت که پخش آن بر عهده شرکت فیلمیران بود.

نقد و بررسی

نقد هنری

در نشست نقد و بررسی در فرهنگسرای ارسباران، نقیبی، منتقد سینما، فیلم را پایان یک دوره فیلمسازی مسعود کیمیایی دانست و استفاده از نسخه دوبله‌شده را موجب احیای دیالوگ‌های ویژه کیمیایی قلمداد کرد، اگرچه اشاره نمود که صداپیشگی چنگیز جلیلوند کیفیت ادا شدن دیالوگ‌های نقش حامد بهداد را ارتقا داده است. همچنین مازیار فکری‌ارشاد فیلمنامه این اثر را کم‌ایرادترین فیلمنامه کیمیایی در سال‌های اخیر خواند که دارای حفره‌های روایی کمتری است. شاهپور عظیمی در ماهنامه سینمایی فیلم به نمادپردازی تیتراژ ابتدایی و مواجهه رضا با سرنوشت خود اشاره کرد.

نقد اجتماعی

در برنامه تلویزیونی «هفت» در خرداد ۱۳۹۰ش، علی معلم به عنوان منتقد موافق، اثر را در امتداد جهان فکری فیلمساز و مرهمی برای مسائل روز جامعه قلمداد کرد و مسعود کیمیایی را فیلمسازی صاحب سبک دانست. در مقابل، مسعود فراستی به عنوان منتقد مخالف، فیلم را تکرار نوستالژی‌های گذشته و بازآفرینی نمایشی بدون میزانسن خواند و معتقد بود مفاهیمی چون رفاقت و خشونت در این اثر مماس با واقعیت‌های جامعه سال ۱۳۹۰ش نیست.

نقد سیاسی

گزارش خبرگزاری ایرنا در بهمن ۱۳۸۹ش، فضای فیلم را تکراری دانست و مطرح ساخت که اثر نتوانسته رضایت کامل مخاطبان را جلب کند. در مقابل، مسعود کیمیایی در نشست مطبوعاتی جشنواره تأکید کرد که این اثر به حسیات شخصی او نزدیک است و به موضوع سوءاستفاده از طبقه فقیر می‌پردازد.

حاشیه‌ها

• قرار بود در ابتدا عزت‌الله انتظامی در این فیلم به ایفای نقش بپردازد، اما به دلیل عدم امکان حفظ متن، داریوش ارجمند جایگزین وی شد.
• نشست مطبوعاتی فیلم در بیست و نهمین جشنواره فیلم فجر در سالن سعدی برج میلاد برگزار شد و کیمیایی این اثر را نزدیک‌ترین فیلم به خود در ۲۰ سال گذشته (تا بهمن ۱۳۸۹ش) نامید.
• نشست نقد و بررسی اثر در فرهنگسرای ارسباران بدون حضور مسعود کیمیایی و بازیگران اصلی برگزار گردید که اعتراض اعضای باشگاه فیلم تهران را به همراه داشت.
• در برنامه تلویزیونی «هفت»، مصاحبه ضبط‌شده مسعود کیمیایی توسط فریدون جیرانی پخش شد و کیمیایی شخصاً در استودیوی برنامه حضور نیافت.

جوایز و افتخارات

این فیلم در بیست و نهمین جشنواره فیلم فجر (۱۶ تا ۲۶ بهمن ۱۳۸۹ش) نامزد دریافت جایزه در ۱۲ رشته شد و جوایز زیر را به دست آورد:

• سیمرغ بلورین بهترین فیلم: مسعود کیمیایی
• سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش مکمل مرد: حامد بهداد
• سیمرغ بلورین بهترین موسیقی متن: کارن همایونفر
• سیمرغ بلورین بهترین صداگذاری: اسحاق خانزادی و علی ابوالصدق