گنجشکک اشیمشی
گنجشکک اشیمشی فیلمی سینمایی و اپیزودیک در گونه درام اجتماعی به نویسندگی و تهیه‌کنندگی وحید نیکخواه آزاد و محصول سال ۱۳۹۲ش بنیاد سینمایی فارابی است. این فیلم از سه اپیزود مستقل به نام‌های «بن‌بست» به کارگردانی مسعود کرامتی، «نفس» به کارگردانی غلامرضا رمضانی و «مرا بشنو» به کارگردانی وحید نیکخواه آزاد تشکیل شده است. داستان اثر به مشکلات و بحران‌های اجتماعی کودکان و نوجوانان در مواجهه با تصمیمات بزرگسالان و خانواده‌ها می‌پردازد. این فیلم نخستین بار در بیست و هفتمین جشنواره بین‌المللی فیلم‌های کودکان و نوجوانان اصفهان به نمایش درآمد و برنده چندین پروانه زرین شد و سپس در سی و دومین جشنواره فیلم فجر حضور یافت.
داستان فیلم
ویرایشفیلم سینمایی گنجشکک اشیمشی از سه داستان مستقل تشکیل شده است که هر یک روایتگر بخشی از آسیب‌ها و چالش‌های زیست کودکان و نوجوانان در جامعه است:[۱]
- اپیزود اول («بن‌بست» به کارگردانی مسعود کرامتی): روایتگر زندگی جلیل، نوجوان ۱۵ ساله‌ای است که پس از سپری کردن سه سال محکومیت در کانون اصلاح و تربیت آزاد می‌شود؛ اما پس از آزادی نمی‌تواند ردی از مادرش که خود را از او مخفی می‌کند پیدا کند.[۱][۲]
- اپیزود دوم («نفس» به کارگردانی غلامرضا رمضانی): داستان زنی به نام نسیبه را روایت می‌کند که با آزاد شدن شوهرش از زندان، مجبور می‌شود دخترش را که سال‌ها پیش به زنی مرفه به نام سپیده واگذار کرده بود، پس بگیرد.[۱][۳]
- اپیزود سوم («مرا بشنو» به کارگردانی وحید نیکخواه آزاد): دربارهٔ نرگس، دختر ناشنوای ۱۵ ساله‌ای است که نوجوانی موفق و شاعر است؛ اما پدرش قصد دارد او را به اجبار به عقد جوانی به نام علیرضا درآورد و این ازدواج اجباری آینده و آرزوهای او را به خطر می‌اندازد.[۱][۴]
عوامل فیلم
ویرایشبازیگران
ویرایش- حسن پورشیرازی در نقش پدر نرگس (اپیزود مرا بشنو)[۵]
- فاطمه گودرزی در نقش مادر (اپیزود مرا بشنو)[۵]
- یکتا ناصر (اپیزود نفس)[۵]
- لیلا زارع در نقش نسیبه (اپیزود نفس)[۵][۶]
- سروش صحت (اپیزود بن‌بست)[۵]
- مسعود کرامتی در نقش ناپدری (اپیزود بن‌بست)[۵][۶]
- نگار عابدی (اپیزود بن‌بست)[۵]
- نگار نیکخواه آزاد در نقش نرگس (اپیزود مرا بشنو)[۵][۷]
- شیوا ابراهیمی (اپیزود مرا بشنو)[۵]
- کیمیا حسینی (اپیزود نفس)[۵]
- کاوه احمدی (اپیزود مرا بشنو)[۵]
- ارشیا صادقی (اپیزود مرا بشنو)[۵]
- پوریا ایمانی در نقش جلیل (اپیزود بن‌بست)[۵][۸]
- خشایار قهرمانی (اپیزود بن‌بست)[۵]
عوامل تولید
ویرایش- نویسنده و تهیه‌کننده: وحید نیکخواه آزاد[۵]
- کارگردانان: مسعود کرامتی (اپیزود بن‌بست)، غلامرضا رمضانی (اپیزود نفس)، وحید نیکخواه آزاد (اپیزود مرا بشنو)[۱]
- مدیران فیلم‌برداری: مسعود سلامی، محمدرضا سکوت، فرشاد محمدی[۵]
- تدوین: نوید نیکخواه آزاد[۵]
- موسیقی: پویا پورامین[۹]
- صدابرداران: احمد اردلان، بهمن اردلان[۵]
- صداگذاری و ترکیب صدا: احسان افشاریان، علیرضا نکولعل[۵][۱]
- طراح چهره‌پردازی: رضا رادمنش[۵]
- طراح صحنه و لباس: سیداحمد ساکت[۵]
- عکاس: صبا سیاهپوش[۵]
- دستیار اول کارگردان: علی ملاقلی‌پور[۱۰]
- برنامه‌ریز: احمد ساکت[۱۰]
- مدیر روابط عمومی: مسعود نجفی[۱۰]
- منشی صحنه: آسیه حیدری[۱۰]
- جانشین مدیر تولید: محمدرضا دلنوازی[۱۰]
تولید
ویرایشمراحل تولید
ویرایشایده اولیه تولید فیلم پس از برگزاری دوره بیست و ششم جشنواره فیلم کودک توسط وحید نیکخواه آزاد به بنیاد سینمایی فارابی پیشنهاد شد. هدف اولیه، تولید فیلمی ۵ اپیزودی ۲۰ دقیقه‌ای با مشارکت چند کارگردان شاخص سینمای کودک بود تا رونق بیشتری به جشنواره ببخشد؛ اما در ادامه ظرفیت فیلمنامه‌ها به ۳ اپیزود ۳۰ دقیقه‌ای تقلیل یافت.[۱۱] قرارداد ساخت فیلم در ۶ شهریور ۱۳۹۲ش با بنیاد سینمایی فارابی امضا شد و فیلم‌برداری اپیزود اول در ۱۲ شهریور ۱۳۹۲ش آغاز گردید و تا ۷ مهر ۱۳۹۲ش فیلم‌برداری هر سه اپیزود به پایان رسید.[۱۱]
در جریان ساخت، داستان اپیزود سوم تغییر یافت. ابتدا قرار بود قصه‌ای حاوی ساز و نوازندگی ساخته شود؛ اما مسئولان بنیاد سینمایی فارابی به دلیل احتمال ممیزی در پخش تلویزیونی، پیشنهاد تغییر آن را دادند و داستان «مرا بشنو» جایگزین گردید.[۱۲] عنوان فیلم نیز با الهام از ترانه معروف فرهاد مهراد با آهنگسازی اسفندیار منفردزاده در فیلم گوزن‌ها انتخاب شد که به موقعیت آسیب‌پذیر قهرمانان نوجوان فیلم اشاره دارد.[۱۳]
اکران و نمایش
ویرایشفیلم سینمایی گنجشکک اشیمشی نخستین بار در مهر ۱۳۹۲ش در بیست و هفتمین جشنواره بین‌المللی فیلم‌های کودکان و نوجوانان اصفهان به نمایش درآمد.[۱۴] سپس نسخه‌ای تغییریافته از فیلم در بهمن ۱۳۹۲ش در سی و دومین جشنواره فیلم فجر نمایش داده شد که حدود ۷ تا ۱۱ دقیقه نسبت به نسخه اصفهان کوتاهتر شده بود، صداگذاری مجدد گردید و پویا پورامین برای آن موسیقی متن اختصاصی ساخت.[۱۵][۹]
این فیلم هیچ‌گاه فرصت اکران عمومی در سینماهای کشور را پیدا نکرد. در ۲۱ آذر ۱۳۹۵ش، شورای پروانه نمایش خانگی مجوز عرضه آن را در شبکه نمایش خانگی صادر کرد و فیلم بدون اکران سینمایی وارد شبکه خانگی شد.[۱۶] همچنین این فیلم در ۶ اسفند ۱۴۰۰ش از شبکه پنج سیما به روی آنتن رفت.[۳] پروانه مالکیت فیلم نیز در فروردین ۱۴۰۰ش توسط بنیاد سینمایی فارابی تمدید شد.[۱۷]
بازخورد
ویرایشفروش و استقبال
ویرایشبه دلیل عدم اکران عمومی فیلم در سالن‌های سینما، آمار فروشی برای این اثر در گیشه سینماها ثبت نگردیده است.[۱۶]
نقد و بررسی
ویرایشنقد هنری
ویرایشنقادان سینمایی به بررسی ساختار سه اپیزودی و کیفیت پرداختی داستان‌ها پرداختند. علیرضا مرادی در روزنامه ایران، فیلم را فاقد هرگونه مبتکرانه بودن داستانی و دارای بسترسازی ضعیف دانست و ساختار اپیزودیک آن را بازگشت به شیوه‌های فیلم‌سازی دهه هفتاد قلمداد کرد.[۱۸] همچنین در نقد خبرگزاری پانا، اپیزود «مرا بشنو» اثری ناکامل و شبیه به نمونه‌های آماتوری توصیف شد.[۴] در مقابل، خبرگزاری شبستان پرداختی داستان‌های «نفس» و «بن‌بست» را قوی‌تر ارزیابی کرد و بازی لیلا زارع در نقش زن معتاد و حضور مسعود کرامتی را از نقاط قوت اثر دانست.[۶]
نقد اجتماعی
ویرایشدر نشست‌های خبری فیلم در جشنواره فجر و جشنواره کودک، موضوع مخاطب‌شناسی اثر مورد بحث قرار گرفت. برخی منتقدان داستان فیلم را بسیار تلخ و ناامیدکننده دانستند؛ اما مسعود کرامتی با رد تلخی سیاه، فیلم را انعکاسی از واقعیت‌های جاری جامعه دانست.[۱۹] همچنین وحید نیکخواه آزاد و غلامرضا رمضانی تأکید کردند که این فیلم اثر فانتزی برای کودکان خردسال نیست، بلکه اثری «دربارهٔ کودکان» برای مخاطبان نوجوان و بزرگسالان و اولیا است تا نسبت به رفتارهای مخرب خود بر زندگی فرزندان آگاه شوند.[۱۳][۲۰]
نقد سیاسی
ویرایشدر منابع رسانه‌ای تحلیلی از ابعاد سیاسی مستقیم برای این فیلم گزارش نشده است و نقدها عمدتاً معطوف به جنبه‌های اجتماعی و ساختار اپیزودیک اثر بوده‌اند.[۱۸][۱۹]
حاشیه‌ها
ویرایشاز مهم‌ترین حواشی فیلم، تغییر یکی از اپیزودها پیش از آغاز فیلم‌برداری به دلیل نگرانی از ممیزی در سازمان صدا و سیما بود.[۱۲] همچنین نقد صداگذاری و کیفیت پخش صدای فیلم در سالن همایش‌های برج میلاد در زمان برگزاری جشنواره فیلم فجر، اعتراض صداگذار و عوامل فیلم را در نشست خبری به همراه داشت.[۲۰] علاوه بر این، تصمیم بنیاد سینمایی فارابی مبنی بر فرستادن مستقیم فیلم به شبکه نمایش خانگی پس از ۳ سال بلاتکلیفی، با انتقاد رسانه‌ها روبرو شد.[۱۶]
جوایز و افتخارات
ویرایشمنابع
ویرایش- ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ ۱٫۴ ۱٫۵ «فیلم گنجشکک اشی مشی به بیست و هفتمین جشنواره‌ی فیلم کودک و نوجوان رسید»، خبرگزاری ایلنا، تاریخ: ۱۵ مهر ۱۳۹۲ش، بازدید: ۶ آبان ۱۴۰۵ش.
- ↑ «مسعود کرامتی: بن‌بست برای جشنواره فیلم کودک ونوجوان آماده است»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ: ۱ مهر ۱۳۹۲ش، بازدید: ۶ آبان ۱۴۰۵ش.
- ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ «پخش ۳۹ فیلم سینمایی و تلویزیونی در تعطیلات آخر هفته»، همشهری آنلاین، تاریخ: ۵ اسفند ۱۴۰۰ش، بازدید: ۶ آبان ۱۴۰۵ش.
- ↑ ۴٫۰ ۴٫۱ حسینی، سید محمدحسین، «˝مرا بشنو˝ اپیزودی مستقل اما ناکامل از ˝ فیلم گنجشکک اشی مشی˝»، خبرگزاری پانا، تاریخ: ۱۳ بهمن ۱۳۹۲ش، بازدید: ۶ آبان ۱۴۰۵ش.
- ↑ ۵٫۰۰ ۵٫۰۱ ۵٫۰۲ ۵٫۰۳ ۵٫۰۴ ۵٫۰۵ ۵٫۰۶ ۵٫۰۷ ۵٫۰۸ ۵٫۰۹ ۵٫۱۰ ۵٫۱۱ ۵٫۱۲ ۵٫۱۳ ۵٫۱۴ ۵٫۱۵ ۵٫۱۶ ۵٫۱۷ ۵٫۱۸ ۵٫۱۹ ۵٫۲۰ ۵٫۲۱ «فیلم «گنجشکک اشی مشی»»، کافه سینما، تاریخ: ۱۱ بهمن ۱۳۹۲ش، بازدید: ۶ آبان ۱۴۰۵ش.
- ↑ ۶٫۰ ۶٫۱ ۶٫۲ «به نام «کودک»، به کام «بزرگسال»»، خبرگزاری شبستان، تاریخ: ۱۲ بهمن ۱۳۹۲ش، بازدید: ۶ آبان ۱۴۰۵ش.
- ↑ ««گنجشکک اشی مشی» اندیشه مرا به چالش واداشت/ دنیای ناشنوایان مرا به خود جذب کرد»، خبرگزاری مهر، تاریخ: ۱۹ مهر ۱۳۹۲ش، بازدید: ۶ آبان ۱۴۰۵ش.
- ↑ «آدم‌های محوری «گنجشکک اشی مشی» براساس شرایط دست به انتخاب می‌زنند»، خبرگزاری مهر، تاریخ: ۱۹ مهر ۱۳۹۲ش، بازدید: ۶ آبان ۱۴۰۵ش.
- ↑ ۹٫۰ ۹٫۱ «نسخه متفاوتی از «گنجشکک اشی مشی» در فجر به نمایش درمی آید»، خبرگزاری مهر، تاریخ: ۲۷ دی ۱۳۹۲ش، بازدید: ۶ آبان ۱۴۰۵ش.
- ↑ ۱۰٫۰ ۱۰٫۱ ۱۰٫۲ ۱۰٫۳ ۱۰٫۴ «عوامل فیلم گنجشکک اشیمشی»، سوره سینما، تاریخ: بی‌تا، بازدید: ۶ آبان ۱۴۰۵ش.
- ↑ ۱۱٫۰ ۱۱٫۱ «سینمای ایران توان صنعتی تولید «گنجشک اشی مشی» را نداشت/ فیلم نیازمند تغییرات اساسی است»، خبرگزاری مهر، تاریخ: ۱۹ مهر ۱۳۹۲ش، بازدید: ۶ آبان ۱۴۰۵ش.
- ↑ ۱۲٫۰ ۱۲٫۱ «تغییر یک اپیزود «گنجشکک اشی مشی» به خاطر ممیزی تلویزیون»، فرارو، تاریخ: ۱۲ بهمن ۱۳۹۲ش، بازدید: ۶ آبان ۱۴۰۵ش.
- ↑ ۱۳٫۰ ۱۳٫۱ «"گنجشکک اشی مشی" برای کودکان نیست»، باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ: ۱۳ بهمن ۱۳۹۲ش، بازدید: ۶ آبان ۱۴۰۵ش.
- ↑ ۱۴٫۰ ۱۴٫۱ ۱۴٫۲ ۱۴٫۳ ۱۴٫۴ «برگزیدگان بخش سینمای ایران وبینالملل جشنواره فیلم کودک معرفی شدند»، خبرگزاری شبستان، تاریخ: ۲۰ مهر ۱۳۹۲ش، بازدید: ۶ آبان ۱۴۰۵ش.
- ↑ ««گنجشکک اشی مشی» فیلم فجر 11 دقیقه کوتاهتر از نسخه جشنواره کودک است»، سینماپرس، تاریخ: ۷ دی ۱۳۹۲ش، بازدید: ۶ آبان ۱۴۰۵ش.
- ↑ ۱۶٫۰ ۱۶٫۱ ۱۶٫۲ ««گنجشکک اشیمشی» هم بدون اکران در سینماها به شبکه خانگی می‌آید!»، سینماپرس، تاریخ: ۲۹ آذر ۱۳۹۵ش، بازدید: ۶ آبان ۱۴۰۵ش.
- ↑ «تمدید پروانه مالکیت فیلم سینمایی «گنجشکک اشی مشی»»، سازمان امور سینمایی و سمعی بصری، تاریخ: ۲۵ فروردین ۱۴۰۰ش، بازدید: ۶ آبان ۱۴۰۵ش.
- ↑ ۱۸٫۰ ۱۸٫۱ مرادی، علیرضا، «مصائب سینمای اپیزودیک»، روزنامه ایران، تاریخ: ۱ اسفند ۱۳۹۲ش، بازدید: ۶ آبان ۱۴۰۵ش.
- ↑ ۱۹٫۰ ۱۹٫۱ «مسعود کرامتی: فیلم گنجشکک اشی مشی بازتابی از جامعه امروز»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ: ۱۲ بهمن ۱۳۹۲ش، بازدید: ۶ آبان ۱۴۰۵ش.
- ↑ ۲۰٫۰ ۲۰٫۱ «کرامتی: این فیلم به سینمای ناب نزدیکتر است/ نیکخواه آزاد: «گنجشکک اشیمشی» فیلم کودک نیست»، خبرگزاری دانشجو، تاریخ: ۱۲ بهمن ۱۳۹۲ش، بازدید: ۶ آبان ۱۴۰۵ش.
- ↑ ۲۱٫۰ ۲۱٫۱ ۲۱٫۲ ۲۱٫۳ ««تنهای تنهای تنها» گوی سبقت جوایز را از دیگر فیلم‌ها ربود»، خبرگزاری مهر، تاریخ: ۱۹ مهر ۱۳۹۲ش، بازدید: ۶ آبان ۱۴۰۵ش.