پرش به محتوا

بی‌پولی

بررسی‌نشده
نگاه به جهان از دریچه فیلم

فیلم سینمایی بی‌پولی، دومین اثر بلند سینمایی به کارگردانی حمید نعمت‌الله و نویسندگی مشترک حمید نعمت‌الله و هادی مقدم‌دوست محصول سال ۱۳۸۷ است. تهیه کنندگی این اثر را مصطفی شایسته بر عهده داشته و بازیگرانی چون بهرام رادان، لیلا حاتمی، حبیب رضایی، امیر جعفری، سیامک انصاری، بابک حمیدیان و رضا رشیدپور در آن به ایفای نقش پرداخته‌اند. این فیلم در بیست و هفتمین دوره جشنواره فیلم فجر موفق به کسب سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول زن برای لیلا حاتمی، سیمرغ بلورین بهترین فیلم از نگاه تماشاگران و دیپلم افتخار بهترین فیلم‌نامه شد.

داستان فیلم

[ویرایش | ویرایش مبدأ]

ایرج چیتچی طراح پوشاک در یک کارگاه بزرگ تولید لباس مردانه است. او که از طبقه‌ای متوسط توانسته رفاه نسبی برای خود و همسرش شکوه فراهم کند، پس از بازگشت پسر رئیس کارگاه از پاریس و قدیمی خواندن طرح‌هایش، کارش را ترک می‌کند.[۱] پس از تسویه‌حساب، ایرج با دوست قدیمی‌اش پرویز افراشته روبه‌رو می‌شود که مدعی فعالیت اقتصادی است و به او سفارش کار داده و چکی برای دو ماه بعد (هم‌زمان با تاریخ احتمالی زایمان شکوه) می‌دهد.[۱]

ایرج بیکاری خود را از همسرش پنهان کرده و برای حفظ سبک زندگی سابق، پس‌اندازش را خرج می‌کند.[۱] با زایمان زودرس شکوه و نیاز به پول بیمارستان، ایرج متوجه بی‌اعتباری چک پرویز شده و برای تأمین مخارج از دوست دیگرش احمد رنجه پول قرض می‌کند.[۱] با آشکار شدن دروغ‌های ایرج، شکوه خانه را ترک کرده و در نهایت با فروش وسایل خانه برای درمان بیماری دخترشان، ایرج معضل بی‌پولی را پایان می‌دهد.[۲]

عوامل فیلم

[ویرایش | ویرایش مبدأ]

عوامل تولید

[ویرایش | ویرایش مبدأ]

مراحل تولید

[ویرایش | ویرایش مبدأ]

ایدهٔ اولیه ساخت فیلم بی‌پولی پس از فیلم بوتیک و در سال ۱۳۸۳ش شکل گرفت.[۸] هادی مقدم‌دوست و حمید نعمت‌الله فیلم‌نامه را بر اساس تجربیات شخصی و مشاهدهٔ الگویی واقعی از فردی که با وجود موقعیت اجتماعی مناسب دچار معضل بی‌پولی شده بود، در دوره‌ای یک‌ساله نگاشتند.[۸]

در مرحلهٔ اولیهٔ نگارش، گزینه‌های متفاوتی برای بازیگران مطرح بود؛ از جمله نیکی کریمی و مهناز افشار برای نقش شکوه و امین حیایی برای نقش ایرج در نظر گرفته شده بودند، اما در نهایت ترکیب لیلا حاتمی و بهرام رادان به عنوان بازیگران اصلی تثبیت شد.[۳]

اکران و نمایش

[ویرایش | ویرایش مبدأ]

فیلم سینمایی بی‌پولی از ۲۵ یا ۲۷ شهریور ۱۳۸۸ش (هم‌زمان با عید فطر) اکران عمومی خود را در سینماهای تهران و شهرستان‌ها آغاز کرد.[۹][۱۰]

فروش و استقبال

[ویرایش | ویرایش مبدأ]

بی‌پولی در ۱۰ روز نخست اکران در تهران ۲۸۰ میلیون تومان،[۹] در ۱۳ روز ۳۰۷ میلیون تومان،[۵] در ۱۴ روز ۴۴۹ میلیون تومان[۱۱] و در ۴۵ روز اکران ۷۵۰ میلیون تومان فروش داشت.[۱] این فیلم در مجموع سال ۱۳۸۸ش با جذب ۴۶۵ هزار و ۹۰۳ تماشاگر در رتبه یازدهم پرمخاطب‌ترین و رتبه دهم پرفروش‌ترین فیلم‌های سال قرار گرفت.[۱]

نقد و بررسی

[ویرایش | ویرایش مبدأ]

نقادان سینمایی انسجام در داستان‌پردازی، عدم انحراف به سمت لودگی و استفادهٔ بجا از کمدی موقعیت را از نقاط قوت فیلم دانسته‌اند.[۱۲] بازی متفاوت لیلا حاتمی و خروج او از کلیشهٔ زن درون‌گرا و معصوم به کاراکتری لوس و سپس مقتدر، در کنار هدایت بهرام رادان در نقشی کمدی-درام تحسین شد.[۱۳] همچنین بازی حبیب رضایی در نقش پرویز و به‌کارگیری زبان بدن مورد توجه قرار گرفت.[۲]

نقد اجتماعی

[ویرایش | ویرایش مبدأ]

از منظر تحلیل اجتماعی، سپهر جلیل‌پور در تحلیلی این اثر را پیشگویی دربارهٔ شکنندگی طبقهٔ متوسط شهری و پیامدهای عدم شفافیت مالی در خانواده و «تورم سبک زندگی» دانسته است.[۱۴]

نقد سیاسی

[ویرایش | ویرایش مبدأ]

در منابع بررسی‌شده، نقد یا تحلیل سیاسی صریحی دربارهٔ این اثر گزارش نشده است.

حاشیه‌ها

[ویرایش | ویرایش مبدأ]

در بیست و هفتمین دوره جشنواره فیلم فجر، عدم نامزدی فیلم بی‌پولی در رشته‌های متعدد باعث تعجب بهرام رادان و اعتراض ضمنی حمید نعمت‌الله به سلیقهٔ هیئت داوران شد.[۷][۱۵] همچنین در جریان جلسات نقد، سکانسی از بازی علی علایی که به دلیل طولانی شدن فیلم از نسخهٔ نهایی حذف شده بود، مطرح گردید.[۷] سازمان تأمین اجتماعی نیز در اسفند ۱۳۸۷ش طی مراسمی در سینما فلسطین از عوامل این فیلم تقدیر کرد.[۶]

جوایز و افتخارات

[ویرایش | ویرایش مبدأ]
  1. ↑ ۱٫۰۰ ۱٫۰۱ ۱٫۰۲ ۱٫۰۳ ۱٫۰۴ ۱٫۰۵ ۱٫۰۶ ۱٫۰۷ ۱٫۰۸ ۱٫۰۹ ۱٫۱۰ ۱٫۱۱ ۱٫۱۲ ۱٫۱۳ ۱٫۱۴ ۱٫۱۵ ۱٫۱۶ ۱٫۱۷ ۱٫۱۸ ۱٫۱۹ ۱٫۲۰ ۱٫۲۱ ۱٫۲۲ ۱٫۲۳ ۱٫۲۴ ۱٫۲۵ ۱٫۲۶ «معرفی فیلم بی‌پولی»، سایت انتخاب، تاریخ: ۱۸ شهریور ۱۴۰۳ش، بازدید: ۲۰ مهر ۱۴۰۵ش.
  2. ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ مغازه‌ای، مجید، «بی‌پولی، کمدی تلخ اما باورپذیر!»، ایرنا، تاریخ: ۱ آبان ۱۳۸۸ش، بازدید: ۲۰ مهر ۱۴۰۵ش.
  3. ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ «گپی با کارگردان بی‌پولی (2)»، تبیان، تاریخ: ۶ مهر ۱۳۸۸ش، بازدید: ۲۰ مهر ۱۴۰۵ش.
  4. ↑ ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ ۴٫۳ ۴٫۴ ۴٫۵ ۴٫۶ «سکانسهایی از فیلم سینمایی بیپولی»، تابناک، تاریخ: ۹ مرداد ۱۳۹۶ش، بازدید: ۲۰ مهر ۱۴۰۵ش.
  5. ↑ ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ ۵٫۳ ۵٫۴ «آمارفروش فیلم‌های دو خواهر، بی‌پولی و یک وجب ازآسمان درتهران»، ایرنا، تاریخ: ۸ مهر ۱۳۸۸ش، بازدید: ۲۰ مهر ۱۴۰۵ش.
  6. ↑ ۶٫۰ ۶٫۱ ۶٫۲ «سازمان تأمین اجتماعی از "بیپولی" تقدیر کرد»، خبرگزاری مهر، تاریخ: ۱۱ اسفند ۱۳۸۷ش، بازدید: ۲۰ مهر ۱۴۰۵ش.
  7. ↑ ۷٫۰ ۷٫۱ ۷٫۲ «"بیپولی" تمام پیچیدگی و پلشتی فقر را به تصویر نمی‌کشد»، خبرگزاری مهر، تاریخ: ۲۱ بهمن ۱۳۸۷ش، بازدید: ۲۰ مهر ۱۴۰۵ش.
  8. ↑ ۸٫۰ ۸٫۱ «گپی با کارگردان بی‌پولی (1)»، تبیان، تاریخ: ۵ مهر ۱۳۸۸ش، بازدید: ۲۰ مهر ۱۴۰۵ش.
  9. ↑ ۹٫۰ ۹٫۱ «چگونه «بی‌پولی» سازندگانش را پولدار کرد»، تابناک، تاریخ: ۷ مهر ۱۳۸۸ش، بازدید: ۲۰ مهر ۱۴۰۵ش.
  10. ↑ «بی‌پولی»، سی‌نت، تاریخ: ۱۴ اردیبهشت ۱۳۸۹ش، بازدید: ۲۰ مهر ۱۴۰۵ش.
  11. ↑ «بیپولی به مرز 500 میلیون رسید»، تبیان، تاریخ: ۱۴ مهر ۱۳۸۸ش، بازدید: ۲۰ مهر ۱۴۰۵ش.
  12. ↑ دانش، نغمه، «منتقد سینما: فیلم بی‌پولی بدور از اغراق و لودگی است»، ایرنا، تاریخ: ۱۸ مهر ۱۳۸۸ش، بازدید: ۲۰ مهر ۱۴۰۵ش.
  13. ↑ «بیپولی؛ یک طنز تلخ اجتماعی موفق»، خبرگزاری مهر، تاریخ: ۲۳ بهمن ۱۳۸۷ش، بازدید: ۲۰ مهر ۱۴۰۵ش.
  14. ↑ جلیل‌پور، سپهر، «چرا قهرمان فیلم بیپولی نماد ناآگاهی مالی در جامعه است؟»، خانه سرمایه، تاریخ: ۱۴ آبان ۱۴۰۴ش، بازدید: ۲۰ مهر ۱۴۰۵ش.
  15. ↑ ۱۵٫۰ ۱۵٫۱ ۱۵٫۲ «جایزه تماشاگران به "بیپولی" ماندگار می‌شود»، خبرگزاری مهر، تاریخ: ۲۳ بهمن ۱۳۸۷ش، بازدید: ۲۰ مهر ۱۴۰۵ش.