حکایت دریا

حکایت دریا فیلمی سینمایی به نویسندگی، کارگردانی و تهیه‌کنندگی بهمن فرمان‌آرا محصول سال ۱۳۹۵ش است. این فیلم نهمین ساخته سینمایی بهمن فرمان‌آرا محسوب می‌شود که ابتدا با نام «دل دیوانه» تولید شد و سپس تغییر نام یافت. در این فیلم بازیگرانی همچون بهمن فرمان‌آرا، علی نصیریان، فاطمه معتمدآریا، لیلا حاتمی، صابر ابر، علی مصفا، رؤیا نونهالی، پانته‌آ پناهی‌ها و داریوش اسدزاده به ایفای نقش پرداخته‌اند. داستان فیلم دربارهٔ نویسنده‌ای سالخورده به نام طاهر محبی است که پس از مشاهده یک قتل دچار اختلالات روانی شده و پس از ترخیص از آسایشگاه، با بحران‌های عاطفی و تنهایی مواجه می‌شود.

داستان فیلم

طاهر محبی نویسنده مشهور و سالخورده‌ای است که پس از مشاهده یک صحنه قتل خشونت‌بار، دچار فروپاشی روحی شده و به مدت سه سال در یک مرکز روان‌پزشکی بستری می‌گردد. پزشک معالج او با مشاهده عدم پیشرفت درمان، تصمیم به ترخیص او می‌گیرد تا همسرش ژاله در خانه از او نگهداری کند. ژاله که پس از ۳۵ سال زندگی مشترک دادخواست طلاق داده است، به درخواست پزشک موقتاً از تصمیم خود صرف‌نظر کرده و همراه طاهر در خانه‌ای ساحلی ساکن می‌شود.

طاهر در خانه با توهمات مداوم و حس گمگشتگی دست‌وپنجه نرم می‌کند. شخصیت‌هایی از گذشته و زندگی او مانند پروانه و امیر وارد زندگی او می‌شوند اما حضور آن‌ها نیز مانع از فروپاشی روحی او نمی‌شود. در نهایت با مرگ امیر و تشدید اوهام، طاهر بار دیگر به آسایشگاه روانی بازمی‌گردد.

عوامل فیلم

بازیگران

• بهمن فرمان‌آرا در نقش طاهر محبی
• فاطمه معتمدآریا در نقش ژاله
• لیلا حاتمی در نقش پروانه
• صابر ابر در نقش امیر
• علی نصیریان
• علی مصفا
• رؤیا نونهالی
• داریوش اسدزاده
• پانته‌آ پناهی‌ها
• مریم بوبانی
• اصغر پیران
• کامیار فرجاد

عوامل تولید

• نویسنده، کارگردان و تهیه‌کننده: بهمن فرمان‌آرا
• مدیر فیلم‌برداری: فرشاد محمدی
• تدوین: سینا گنجوی
• آهنگساز: پیمان یزدانیان

تولید

مراحل تولید

فیلم‌برداری نهمین ساخته بهمن فرمان‌آرا در دی و بهمن ۱۳۹۵ش در شهرستان رامسر انجام شد. نام این اثر در زمان تولید «دل دیوانه» بود که در مهر ۱۳۹۶ش و در آخرین مراحل فنی به «حکایت دریا» تغییر یافت. به گفته بهمن فرمان‌آرا هزینه ساخت این فیلم معادل یک و نیم میلیارد تومان بوده است.

اکران و نمایش

این فیلم نخستین بار در جشنواره جهانی فیلم فجر در سال ۱۳۹۷ش به نمایش درآمد. پس از دو سال عدم امکان اکران عمومی در سالن‌های سینما و با توجه به شیوع ویروس کرونا و تعطیلی سینماها، اکران آنلاین فیلم از ۲۱ خرداد ۱۳۹۹ش در سامانه نماوا و سایر پردیس‌های اینترنتی آغاز شد.

بازخورد

فروش و استقبال

فیلم سینمایی حکایت دریا در پایان دوره اکران آنلاین خود به فروشی بیش از ۵۸۰ میلیون تومان دست یافت.

نقد و بررسی

نقد هنری

مهدی خرم‌دل در تابناک ساختار بصری و نورپردازی فیلم را مناسب برای پرده عریض سینما دانست اما دکوپاژ تئاتری و ریتم کند آن را از ویژگی‌های اثر برشمرد. سعید عقیقی ساختار سه بَندی فیلم (آغاز در تیمارستان، گسترش در خانه و بازگشت به تیمارستان) را کلید درک «اصالت نومیدی» در اثر خواند و آن را به فیلم‌های پیشین کارگردان نظیر عطر کافور، بوی یاس و خانه‌ای روی آب نزدیک دانست. عباس نصراللهی عدم هارمونی میان روایت ذهنی فیلم و حضور خرده‌پیرنگ‌ها را از نقاط ضعف ساختار سینمایی آن برشمرد. نقد مندرج در بلاگ نماوا نیز فیلم را واگویه‌های شخصی و مانیفست متکی بر دیالوگ دانست که به فرم کامل قصه سینمایی نرسیده است.

نقد اجتماعی

فریبا اشوئی در پایگاه سینما سینما تم اصلی فیلم را مرثیه‌ای بر پراکندگی و نابودی هنر و اندیشه در جامعه دانست اما ارائه مانیفست شخصی و پراکندن بذر ناامیدی بدون ارائه راهکار را از ابعاد نقدشده اثر عنوان کرد. جواد طوسی در فرادید اثر را ترسیمی از استیصال و تنهایی روشنفکران در جامعه و حدیث نفس کارگردان در دوران کهولت ارزیابی نمود.

نقد سیاسی

بهمن فرمان‌آرا در گفت‌وگوهای مطبوعاتی خود با انتقاد از مداخله سازمان سینمایی و نظام ممیزی در توزیع و پخش آثار، شرایط مدیریت دولتی سینما را به مانعی برای تنفس فیلم‌سازان تشبیه نمود.

حاشیه‌ها

• نام فیلم در طول مراحل تولید از «دل دیوانه» به حکایت دریا تغییر یافت.
• بهمن فرمان‌آرا این فیلم را به عباس کیارستمی تقدیم کرده است.
• بین زمان ساخت فیلم (۱۳۹۵ش) و اکران آنلاین آن (۱۳۹۹ش) فاصله‌ای چهارساله افتاد.

جوایز و افتخارات

سال	رویداد / جشنواره	بخش / رده	دریافت‌کننده	نتیجه	منبع
۱۳۹۷	جشنواره جهانی فیلم فجر (دوره ۳۶)	بخش اصلی (جام جهان‌نما)	بهمن فرمان‌آرا	الگو:حضور