سیاه‌چاله (۱۴۰۲)

سیاهچاله یک مجموعه تلویزیونی در ژانر کمدی اجتماعی به کارگردانی حسین نمازی و تهیه‌کنندگی سعید خانی است که در سال ۱۴۰۲ش از پلتفرم فیلم‌نت عرضه شد. فیلم‌نامه این مجموعه ۱۲ قسمتی توسط محمدعلی حسینی و پوریا شجاعی به نگارش درآمد. داستان این مجموعه دربارهٔ خانواده‌ای فقیر است که پس از مواجهه با لوله اصلی انتقال نفت در زیرزمین خانه پدری، تصمیم به فروش غیرقانونی نفت می‌گیرند، اما این اقدام آنان را درگیر ماجراها و چالشی بزرگتر می‌کند. در این مجموعه بازیگرانی چون حسن پورشیرازی، ژاله صامتی، مهران احمدی، شهره سلطانی، الناز حبیبی، مجید نوروزی، بهرنگ علوی و عباس جمشیدی‌فر به ایفای نقش پرداخته‌اند.

داستان فیلم

داستان «سیاهچاله» با محوریت مردی شصت‌ساله به نام جمشید روایت می‌شود که درگیر مشکلات اجاره‌نشینی و بیکاری است. جمشید به همراه خانواده‌اش بالاجبار راهی خانه پدری خارج از شهر می‌شود. اعضای این خانواده فقیر پس از درگذشت پدربزرگ (اکبربابا)، متوجه می‌شوند خانه ویلایی وثیقه وام کلان یک فرد بدهکار بانک شده و در آستانه بی‌خانمان شدن قرار دارند. آنان به صورت اتفاقی پی می‌برند که خط لوله اصلی انتقال نفت از زیر زمین خانه پدری می‌گذرد. اعضای خانواده تصمیم می‌گیرند برای پرداخت بدهی بانک و نگهداری خانه، از لوله نفت استخراج کرده و اقدام به فروش نفت کنند. این تصمیم اعضای خانواده را وارد چاله‌ای بزرگتر می‌کند.

عوامل فیلم

بازیگران

• حسن پورشیرازی در نقش جمشید (پدر خانواده)
• ژاله صامتی در نقش مادر خانواده
• مهران احمدی
• شهره سلطانی در نقش زنی خوش‌خیال
• الناز حبیبی در نقش دختری احساسی (خورشید)
• مجید نوروزی
• بهرنگ علوی
• عباس جمشیدی‌فر در نقش وکیل (رستم)
• غلامرضا نیکخواه
• رضا بهبودی
• بیوک میرزایی
• سعید نعمتی در نقش بندری
• سعید عطائیان
• مهرناز افلاکیان
• رایان بیگی
• صفر محمدی
• ایمان برات‌پور
• میثم رازفر
• رحمان تقی‌پور

عوامل تولید

• کارگردان: حسین نمازی
• تهیه‌کننده: سعید خانی
• نویسندگان: محمدعلی حسینی و پوریا شجاعی
• مدیر فیلم‌برداری: رضا شیبانی
• تدوین‌گر: خشایار موحدیان
• طراح صحنه: سیامک احصائی
• طراح لباس: آرام موسوی
• طراح گریم: امید گلزاده
• صدابردار: سید محمود کاشانی
• صداگذار: حسین ابوالصدق
• عکاس: امیرعلی نصیری
• مدیر تولید: غلامرضا عطاییان
• برنامه‌ریز: علی جودی
• دستیار اول کارگردان: سعید بیات
• عکاس پوستر: کوروش جوان
• طراح پوستر: شایان شفابخش
• طراح تیزر: بهار فنایی

تولید

مراحل تولید

نگارش فیلم‌نامه «سیاهچاله» بر عهده محمدعلی حسینی و پوریا شجاعی بوده است. ساخت این مجموعه در طول مدت ۵ ماه انجام پذیرفت. سعید خانی تهیه‌کننده اثر، روان بودن متن فیلم‌نامه را علت تبدیل آن به کمدی موقعیت عنوان کرد. همچنین سعید نعمتی بازیگر نقش بندری اعلام کرد که در مرحله بازنویسی فیلم‌نامه، ابعاد این نقش توسط حسین نمازی گسترش یافته و دست بازیگر در اجرا باز گذاشته شده است. همزمان با ارائه نخستین اطلاعات در ۲۶ فروردین ۱۴۰۲ش، از پوستر و تیزر رسمی مجموعه رونمایی شد.

اکران و نمایش

این مجموعه در ۱۲ قسمت از ۱ اردیبهشت ۱۴۰۲ش روزهای جمعه ساعت ۱۲ ظهر به صورت اختصاصی از پلتفرم فیلم‌نت منتشر شد. پخش آخرین قسمت این مجموعه در ۹ تیر ۱۴۰۲ش انجام شد.

بازخورد

فروش و استقبال

بر اساس گزارش خبرگزاری موج، سوژه خط لوله نفت در قالب طنز توجه مخاطبان شبکه نمایش خانگی را به خود جلب کرد. هم‌چنین سعید خانی تهیه‌کننده مجموعه، بازخوردهای دریافتی از سوی مخاطبان را مثبت ارزیابی کرد. سعید نعمتی نیز بازخوردهای مردمی نسبت به بازی خود را مثبت توصیف نمود.

نقد و بررسی

نقد هنری

رسانه فیلم‌نیوز در نقد ساختاری «سیاهچاله»، پرداخت سوژه را نامناسب دانست و شیوه روایت آن را شبیه به کمدی‌های تلویزیونی ارزیابی کرد. این رسانه منطق روایی داستان و گره‌گشایی قسمت پایانی در نجات شخصیت رستم را باسمه‌ای خواند. با این حال، بازی عباس جمشیدی‌فر در نقش وکیل و تغییر موقعیت ژاله صامتی به زنی جدی را نمره قبولی داد، اما عملکرد سایر بازیگران را گامی به جلو ندانست. روزنامه جام‌جم نیز فضای داستان را شلوغ و شلخته دانست و اتکای کمدی بر دیالوگ‌ها را مورد نقد قرار داد.

نقد اجتماعی

به گزارش خبرگزاری ایلنا، این مجموعه با زبان طنز به بیان معضلات اجتماعی و اقتصادی ایران از جمله بیکاری و اجاره‌نشینی پرداخته است. فیلم‌نیوز اشاره کرد که سریال به مسائل اقتصادی کنایه زده است. در مقابل، روزنامه جام‌جم تصویر ارائه شده از خانواده ایرانی را نامطلوب ارزیابی کرد و بازنمایی مادر به عنوان فردی عصبی و پدر به عنوان فردی ساده‌لوح را مورد نقد قرار داد.

نقد سیاسی

رسانه فیلم‌نیوز در نقد خود مطرح کرد که سریال «سیاهچاله» از قسمت‌های ابتدایی کنایه‌های سیاسی به مسئولان داشته است.

حاشیه‌ها

روزنامه جام‌جم در گزارشی انتقادی، این مجموعه را به رواج خرافات، طرح موضوع تناسخ (حلول روح پدربزرگ در کلاغ) و زیر سؤال بردن سنت قربانی کردن گوسفند متهم کرد و آن را نشانه‌ای از فقدان نظارت دقیق بر شبکه نمایش خانگی دانست. همچنین سعید خانی تهیه‌کننده اثر در پاسخ به برخی حواشی، از پایین بودن آستانه تحمل در کشور و حساسیت‌های موجود در ساخت آثار کمدی سخن گفت.

جوایز و افتخارات

در منابع موجود داده‌ای ثبت نشده است.

منابع

{پانویس|۲}