لیلا (۱۳۷۵)

فیلم سینمایی «لیلا» دوازدهمین فیلم بلند به کارگردانی و نویسندگی داریوش مهرجویی محصول سال ۱۳۷۵ش است. این فیلم که بر اساس داستانی از مهناز انصاریان ساخته شده، نخستین حضور لیلا حاتمی در برابر دوربین داریوش مهرجویی و تکمیل‌کننده سه‌گانه زنانه او پس از فیلم‌های سارا و پری محسوب می‌شود.

داستان فیلم

لیلا و رضا در یک مراسم شله‌زردپزان در روز بیست‌وهشتم ماه صفر با یکدیگر آشنا می‌شوند و پس از مدتی ازدواج می‌کنند. پس از گذشت مدتی از زندگی مشترک، آن‌ها متوجه می‌شوند که لیلا توانایی بارداری ندارد و درمان‌های متعدد پزشکی نیز بی‌نتیجه می‌ماند. اگرچه رضا مشکلی با این موضوع ندارد، اما مادرش لیلا را تحت فشار قرار می‌دهد تا با ازدواج مجدد رضا موافقت کند تا فرزندی برای او آورده شود. با موافقت لیلا، رضا بدون اطلاع خانواده لیلا با گیتی ازدواج می‌کند. اما در شب عروسی، لیلا خانه را ترک کرده و به خانه مادرش پناه می‌برد. رضا پس از مدتی همسر دوم خود را طلاق داده و فرزند دخترش باران را به مادرش می‌سپارد و خود تنها زندگی می‌کند. گیتی مجدداً ازدواج می‌کند و رضا نیز با خواهش‌های مکرر، روزی در همان مراسم شله‌زردپزان به همراه دخترش باران به دیدار لیلا می‌رود.

عوامل فیلم

بازیگران

• علی مصفا در نقش رضا
• لیلا حاتمی در نقش لیلا
• جمیله شیخی در نقش مادر رضا
• محمدرضا شریفی‌نیا
• توران مهرزاد
• امیر پایور
• شقایق فراهانی در نقش گیتی
• پریسا زارعی
• فرج بال‌افکن
• لیلا اثنی‌عشری
• پگاه قطبی
• محبوبه اسکندری
• روشن هوشمند
• پیمان پگاهی
• وحیده محمدی‌فر در نقش پزشک

عوامل تولید

• کارگردان: داریوش مهرجویی
• نویسنده: داریوش مهرجویی (بر اساس داستانی از مهناز انصاریان)
• تهیه‌کنندگان: فرامرز فرازمند و داریوش مهرجویی
• مدیر فیلم‌برداری: محمود کلاری
• تدوین: مصطفی خرقه‌پوش
• آهنگسازان: کیوان جهانشاهی و فریدون شهبازیان
• طراح صحنه: فریال جواهریان
• مدیر صحنه: علی جوهری
• طراح گریم: محبوبه اسکندری
• مدیر تولید: محمدعلی نقی‌کنی
• صدابرداران: اصغر شاهوردی، مسعود شاهوردی و محمد شاهوردی

تولید

مراحل تولید

ایده اولیه داستان توسط مهناز انصاریان به داریوش مهرجویی پیشنهاد شد و پس از توسعه موقعیت‌های داستانی، فیلمنامه توسط مهرجویی به نگارش درآمد. علی حاتمی در ابتدا با بازی دخترش لیلا حاتمی در فیلمی خارج از آثار خودش مخالف بود، اما داریوش مهرجویی در دوران بیماری وی موافقت او را جلب کرد. همچنین وحیده محمدی‌فر برای اولین بار در نقشی کوتاه به عنوان پزشک در این فیلم بازی کرد.

اکران و نمایش

فیلم «لیلا» در سال ۱۳۷۵ش ساخته شد و در پانزدهمین دوره جشنواره فیلم فجر به نمایش درآمد و سپس در مهر ۱۳۷۶ش اکران عمومی شد. پس از اصلاح رنگ و تصویر و تبدیل به نسخه دیجیتال ۲K توسط لابراتوار صدا و سیما و استودیو فام، این فیلم در شهریور ۱۳۹۶ش پس از بیست سال در گروه سینمایی هنر و تجربه دوباره اکران شد. همچنین نسخه بازسازی‌شده این فیلم در آذر ۱۳۹۸ش از شبکه نمایش پخش شد.

بازخورد

فروش و استقبال

به نوشته پایگاه خبری سینماسینما، فیلم «لیلا» باعث تثبیت موقعیت لیلا حاتمی به عنوان یکی از بازیگران برجسته سینمای ایران گردید و استقبال مخاطبان را به همراه داشت.

نقد و بررسی

نقد هنری

جابر قاسمعلی منتقد سینما با اشاره به زاویه دید اول‌شخص مفرد راوی در «لیلا»، تمهید بصری عقب‌رفتن دوربین در مطب پزشک را نمایانگر تعمیق تکنیکی و انتقال ذهنی احساسات راوی دانسته است. همچنین سحر عصرآزاد منتقد سینما در تحلیلی از کاراکتر لیلا، روند مواجهه او با بحران نازایی را ایستادگی در برابر نگاه سنتی و طی کردن پروسه رنج توصیف کرده است.

نقد اجتماعی

حسین سلطان‌محمدی منتقد سینما معتقد است فیلم «لیلا» بازتاب‌دهنده روابط خانوادگی در بستر سنت‌های جامعه ایرانی است که در آن مسائل فردی و خانوادگی میان اعضای فامیل به بحث گذاشته می‌شود.

نقد سیاسی

احمد طالبی‌نژاد منتقد سینما فیلم «لیلا» را دارای لایه‌های فرامتنی و خوانش سیاسی دربارهٔ تحولات ناگهانی در جامعه دانسته است.

حاشیه‌ها

داریوش مهرجویی در مصاحبه‌ای اعلام کرد که برخی از مخاطبان زن پس از نمایش فیلم از رفتار شخصیت‌ها ابراز ناراحتی کرده بودند.

جوایز و افتخارات

• برنده سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش مکمل زن برای جمیله شیخی در ۱۵مین دوره جشنواره فیلم فجر (۱۳۷۵ش).
• برنده دیپلم افتخار بهترین بازیگر نقش اول زن برای لیلا حاتمی در ۱۵مین دوره جشنواره فیلم فجر (۱۳۷۵ش).
• انتخاب به عنوان بهترین فیلم سال در ۱۲مین دوره منتخب نویسندگان و منتقدان (۱۳۷۶ش).