هر شب تنهایی
«هر شب تنهایی» نهمین فیلم بلند سینمایی به کارگردانی رسول صدرعاملی و نویسندگی کامبوزیا پرتوی و رسول صدرعاملی بر اساس طرحی از اصغر فرهادی، محصول سال ۱۳۸۶ش است. این فیلم دومین بخش از سه‌گانه سینمایی صدرعاملی دربارهٔ زائران و حرم امام رضا (ع) موسوم به «شهری که دوستش می‌دارم» (پس از فیلم شب و پیش از فیلم در انتظار معجزه) می‌باشد. لیلا حاتمی و حامد بهداد بازیگران اصلی این فیلم هستند که داستان سفر درمانی و زیارتی یک زوج جوان به مشهد را روایت می‌کند. این اثر موفق به دریافت سیمرغ بلورین بهترین فیلم بخش معناگرای بیست و هفتمین دوره جشنواره فیلم فجر و چندین جایزه بین‌المللی شده است.
داستان فیلم
[ویرایش | ویرایش مبدأ]عطیه نویسنده و مجری یک برنامه خانوادگی رادیویی است که روزانه به سؤالات شنوندگان دربارهٔ روابط زناشویی و نحوه برخورد با همسر پاسخ می‌دهد و توصیه می‌کند.[۱] زندگی شخصی عطیه به دلیل ابتلا به بیماری لاعلاج دچار بحران شده و پزشکان از مداوای او قطع امید کرده‌اند و اعلام داشته‌اند تنها چند ماه دیگر زنده خواهد ماند.[۲] این موضوع او را دچار احساس ناامیدی، گیجی، سرگردانی و ترس شدید از جراحی، فلج شدن و مرگ کرده است.[۳]
همسرش حمید، او را به قصد زیارت و شفا به مشهد می‌آورد اما عطیه به دلیل عمق ناامیدی، باور خود به شفای معنوی را از دست داده و قصد ندارد بیش از یک روز در مشهد بماند و از رفتن به حرم امتناع می‌ورزد.[۴] در جریان این سفر، عطیه با دختربچه‌ای گمشده در مشهد آشنا می‌شود و تلاش برای کمک به او، ترسی را که در وجودش ریشه دوانده تعدیل کرده و او را به باور گمشده‌اش می‌رساند.[۳] در نهایت عطیه روانه داخل حرم شده و با آرامش درونی و خاطره‌ای ثبت‌شده مشهد را ترک می‌گوید.[۴]
عوامل فیلم
[ویرایش | ویرایش مبدأ]بازیگران
[ویرایش | ویرایش مبدأ]- لیلا حاتمی در نقش عطیه
- حامد بهداد در نقش حمید
- مرجان قره‌جه
- محسن کریمی
- علی بکائیان
عوامل تولید
[ویرایش | ویرایش مبدأ]- کارگردان: رسول صدرعاملی
- نویسنده: کامبوزیا پرتوی و رسول صدرعاملی (بر اساس طرحی از اصغر فرهادی)
- تهیه‌کننده: سید کمال طباطبایی
- مدیر فیلم‌برداری: فرج حیدری
- تدوین: بهرام دهقانی
- موسیقی متن: محمدرضا علیقلی
- محصول: گروه فیلم و سریال شبکه یک سیما
تولید
[ویرایش | ویرایش مبدأ]مراحل تولید
[ویرایش | ویرایش مبدأ]طرح اولیه مجموعه فیلمهای زیارت توسط اصغر فرهادی مطرح شد.[۲] پس از آن، نگارش فیلم‌نامه توسط کامبوزیا پرتوی و رسول صدرعاملی طی سه سال تحقیق و تدوین ۹ نسخه مختلف انجام گرفت.[۵] ساختار اولیه این پروژه به صورت یک مجموعه تلویزیونی ۱۴ قسمتی (هر قسمت ۴۵ تا ۵۰ دقیقه) برای صدا و سیما بدون حضور بازیگران حرفه‌ای پیش‌بینی شده بود، اما پس از بررسی طرح در شورای صدا و سیما، پیشنهاد شد به صورت فیلم سینمایی تولید گردد.[۶]
فیلم‌برداری اثر با مدیریت فرج حیدری در صحن‌ها و رواق‌های مختلف حرم امام رضا (ع) در مشهد انجام شد.[۵] به گفته رسول صدرعاملی، هدف تولید جاری ساختن مفهوم ایمان در بدنه داستان بدون افتادن در دام شعارزدگی و خرافه‌پرستی بوده است.[۵]
اکران و نمایش
[ویرایش | ویرایش مبدأ]فیلم «هر شب تنهایی» در بهمن ۱۳۸۷ش نخستین بار در بخش مسابقه سینمای معناگرا (در جستجوی حقیقت) و بخش خارج از مسابقه بیست و هفتمین دوره جشنواره فیلم فجر به نمایش درآمد.[۷]
اکران عمومی این فیلم پس از حدود یک سال تأخیر، از روز چهارشنبه ۱۶ دی ۱۳۸۸ش توسط شرکت پخش فیلمیران در ۷ سالن سینما در تهران (عصر جدید، فرهنگ، ایران، پردیس ملت، پردیس زندگی، اریکه ایرانیان و آزادی) آغاز شد.[۸] همچنین در شهریور ۱۳۹۲ش، اکران ویژه‌ای به مناسبت هفته فیلم رضوی در مجتمع فرهنگی هنری امام خمینی (ره) مشهد با حضور کارگردان برگزار گردید.[۹]
بازخورد
[ویرایش | ویرایش مبدأ]فروش و استقبال
[ویرایش | ویرایش مبدأ]«هر شب تنهایی» در روز نخست اکران خود در تهران مبلغ ۱۰ میلیون تومان فروش داشت.[۱۰] فروش این فیلم پس از سه روز نمایش در ۷ سالن تهران به ۲۵ میلیون تومان رسید.[۱۱]
نقد و بررسی
[ویرایش | ویرایش مبدأ]نقد هنری
[ویرایش | ویرایش مبدأ]آرش خوشخو از منتقدان سینما، حضور لیلا حاتمی در این فیلم را حیرت‌انگیز و از ماندگارترین نقش‌آفرینی‌های زن در تاریخ سینمای ایران ارزیابی کرد و صدابرداری و بازی حامد بهداد را متمایز دانست.[۲] احسان رحیم‌زاده پرهیز از شعارزدگی و مستقیم‌گویی در پرداخت دغدغه‌های دینی را از ویژگی‌های مثبت فیلم دانست و آن را جزو نمونه‌های استاندارد سینمای رضوی قلمداد کرد.[۲]
در مقابل، محمد جلیلوند در نقدی در ایرنا، فیلم‌نامه را دارای نقاط عطف کم و ریتم خطی دانست و اشاره کرد که داستان بیشتر مناسب قاب تلویزیون بوده و همراهی شخصیت با کودک می‌توانست کوتاه‌تر باشد تا از کندی ریتم جلوگیری شود.[۱۲] همچنین رضا درستکار در نشست نقد فیلم، به تصاویر و فضای سرد اثر اشاره کرد.[۶]
نقد اجتماعی
[ویرایش | ویرایش مبدأ]منتقدان، انتخاب کاراکتر زن مدرن و گوینده رادیو که دچار ناامیدی و سرگردانی شده را خروج از قواعد تکراری سینمای دینی دانسته و آن را عامل ارتباط طبقات مختلف جامعه با فیلم قلمداد کردند.[۲] محمد آقاسی نیز در یادداشتی، ترویج ارزش‌های انسانی و فطری دور از مناسک‌گرایی را از ویژگی‌های اثر دانست.[۱۳]
نقد سیاسی
[ویرایش | ویرایش مبدأ]در منابع استخراج‌شده، نقد سیاسی مستقیمی پیرامون ساختار سیاسی اثر ثبت نشده است، اما رسول صدرعاملی در پاسخ به سؤالات پیرامون سفارشی بودن فیلم تصریح کرد که گرچه برای ساخت اثر سفارش گرفته شده است، اما اثر به هیچ عنوان سفارشی و تجویزی نساخته شده است.[۵]
حاشیه‌ها
[ویرایش | ویرایش مبدأ]تغییر قالبی پروژه از سریال ۱۴ قسمتی به اثر سینمایی و ورود بازیگران حرفه‌ای، موجب اعمال تغییراتی در متن به اصرار بازیگران شد. کامبوزیا پرتوی اعلام کرد که به دلیل این اصرارها و تغییرات، ارتباط وی با ادامه بازنویسی‌های فیلم‌نامه قطع گردید.[۶] همچنین به گفته صدرعاملی، در انتهای مراحل ساخت در مشهد، مسئولان آستان قدس رضوی به دلیل تغییر دیدگاهشان نسبت به هنرمندان، از گروه فیلم‌سازی حلالیت طلبیدند.[۵]
جوایز و افتخارات
[ویرایش | ویرایش مبدأ]| سال | جشنواره | بخش | جایزه | برنده/نامزد |
|---|---|---|---|---|
| ۱۳۸۷ش | جشنواره فیلم فجر | در جستجوی حقیقت (مسابقه سینمای معناگرا) | سیمرغ بلورین بهترین فیلم | پیروز |
| ۱۳۸۷ش | جشنواره بین‌المللی فیلم شیکاگو | مسابقه فیلمهای ایرانی | جایزه تماشاگران | پیروز |
| ۱۳۸۸ش | جشنواره پرده نقره‌ای سنگاپور | اصلی | جایزه بهترین کارگردانی (رسول صدرعاملی) | پیروز |
| ۱۳۸۸ش | جشنواره منبر طلایی روسیه | اصلی | جایزه بهترین کارگردانی (رسول صدرعاملی) | پیروز |
منابع
[ویرایش | ویرایش مبدأ]- ↑ «خلاصه داستان فیلم هر شب تنهایی»، سوره سینما، تاریخ: بی‌تا، بازدید: ۲۶ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ ۲٫۴ تاجیک، محمد، «حقایقی درباره فیلمهای شب و هرشب تنهایی : فیلمهایی درباره ۱۷میلیون زائر»، سینماسینما، تاریخ: ۱۴ مهر ۱۴۰۰ش، بازدید: ۲۶ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ «"هر شب تنهایی"؛ فیلمی که می‌توانست جذابتر باشد»، خبرگزاری مهر، تاریخ: ۱۳ بهمن ۱۳۸۷ش، بازدید: ۲۶ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ ۴٫۰ ۴٫۱ «به همین سادگی در انتظار معجزه»، سینماپرس، تاریخ: ۲ اسفند ۱۳۸۸ش، بازدید: ۲۶ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ ۵٫۳ ۵٫۴ صدرعاملی، رسول، «صدرعاملی در نشست خبری «هر شب تنهایی»: می‌خواستم در لحظه لحظه فیلم ایمان جاری باشد»، ایسنا، تاریخ: ۱۱ بهمن ۱۳۸۷ش، بازدید: ۲۶ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ ۶٫۰ ۶٫۱ ۶٫۲ «نشست نقد و بررسی "هر شب تنهایی" برگزار شد»، سینماپرس، تاریخ: ۱۲ اردیبهشت ۱۳۸۹ش، بازدید: ۲۶ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ «"هر شب تنهایی" بهترین فیلم معناگرا شد»، خبرگزاری مهر، تاریخ: ۱۶ بهمن ۱۳۸۷ش، بازدید: ۲۶ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ «اکران "هر شب تنهایی" با هفت سینما از امروز شروع شد»، خبرگزاری مهر، تاریخ: ۱۶ دی ۱۳۸۸ش، بازدید: ۲۶ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ «اکران ویژه«هرشب تنهایی» با حضور رسول صدرعاملی»، ایسنا، تاریخ: ۱۹ شهریور ۱۳۹۲ش، بازدید: ۲۶ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ «استقبال تماشاگران ازفیلم هرشب تنهایی»، عصر ایران، تاریخ: ۱۸ دی ۱۳۸۸ش، بازدید: ۲۶ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ «"هرشب تنهایی" فقط در تهران 25 میلیون تومان فروخت»، خبرآنلاین، تاریخ: ۱۹ دی ۱۳۸۸ش، بازدید: ۲۶ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ جلیلوند، محمد، «هرشب تنهایی سوژه ای ناب که در اجرا به هدر رفته است»، ایرنا، تاریخ: ۲۷ بهمن ۱۳۸۸ش، بازدید: ۲۶ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ آقاسی، محمد، «چند شب سینمایی (کوتاه نوشتی بر فیلم هر شب تنهایی)»، تابناک، تاریخ: ۲۸ دی ۱۳۸۸ش، بازدید: ۲۶ مهر ۱۴۰۵ش.
- فیلمهای سینمایی ۱۳۸۶
- فیلمهای ایرانی ۱۳۸۶
- فیلمهای به زبان فارسی
- فیلمهای درام ۱۳۸۶
- کارگردانیهای رسول صدرعاملی
- نویسندگیهای کامبوزیا پرتوی
- نویسندگیهای رسول صدرعاملی
- بازیگریهای لیلا حاتمی
- بازیگریهای حامد بهداد
- بازیگریهای مرجان قره‌جه
- بازیگریهای محسن کریمی
- بازیگریهای علی بکائیان
- تهیهکنندگیهای سید کمال طباطبایی
- فیلمبرداریهای فرج حیدری
- تدوینگریهای بهرام دهقانی
- آهنگسازیهای محمدرضا علیقلی
- فیلمهای برنده سیمرغ بهترین فیلم جشنواره فیلم فجر
- فیلمهای دارای بهترین کارگردانی جشنواره پرده نقره‌ای سنگاپور
- فیلمهای دارای بهترین کارگردانی جشنواره منبر طلایی روسیه
- فیلمهای برنده جایزه تماشاگران جشنواره فیلمهای ایرانی شیکاگو
- فیلمها درباره زوجها
- فیلمها درباره زیارت
- فیلمها درباره اسلام
- فیلمها درباره بیماری
- فیلمها درباره امید
- فیلمها درباره رادیو
- فیلمهای واقعشده در مشهد
- فیلمهای واقعشده در قطارها