کافه ستاره
فیلم سینمایی
کافه ستاره
کافه ستاره چهارمین فیلم بلند به کارگردانی سامان مقدم، نویسندگی پیمان معادی (بر اساس رمان کوچه مدق نوشته نجیب محفوظ) و تهیه‌کنندگی مصطفی شایسته محصول سال ۱۳۸۳ش است. این فیلم داستان زندگی سه زن به نام‌های فریبا، سالومه و ملوک را در یکی از محله‌های قدیمی جنوب تهران به تصویر می‌کشد. حامد بهداد در این فیلم نقش خسرو، برادر فریبا را ایفا می‌کند. این اثر در بیست و چهارمین دوره جشنواره فیلم فجر به نمایش درآمد و در جشن خانه سینما برنده جایزه ویژه هیئت داوران و تندیس بهترین تدوین شد.
داستان فیلم
ویرایشفیلم سینمایی کافه ستاره روایتی اپیزودیک و متقاطع از زندگی سه زن به نام‌های فریبا، سالومه و ملوک در یکی از محله‌های قدیمی جنوب تهران است.[۱] داستان در سه اپیزود روایت می‌شود:
- اپیزود اول؛ فریبا: فریبا زنی میان‌سال است که با اداره یک کافه کوچک به نام کافه ستاره، مخارج زندگی خود، مادرش، برادرش خسرو و شوهر معتادش فریدون را تأمین می‌کند. خسرو که آرزوی سفر و کار در ژاپن را دارد، تمام پس‌انداز خود را برای تهیه ویزا به فریدون داده است.[۲] فریدون نهایتاً به دست خسرو به قتل می‌رسد.[۳]
- اپیزود دوم؛ سالومه: سالومه دختری جوان است که با پدر نابینایش زندگی می‌کند. او عاشق ابی، مکانیک محله است اما به دلیل مشکلات مالی ابی، ازدواج آن‌ها سر نمی‌گیرد.[۲] ابی برای کمک به خسرو جهت خروج از کشور، طلاهای مسروقه فریدون را می‌فروشد و دستگیر و زندانی می‌شود. خسرو نیز در مرز کشور کشته می‌شود.
- اپیزود سوم؛ ملوک: ملوک زنی میان‌سال و متمول است که عاشق خسرو، برادر جوان فریبا می‌شود، اما به دلیل اختلاف سنی فراوان و رویدادهای پیش‌آمده، این پیوند میسر نمی‌گردد.[۲]
لوکیشن کافه ستاره به عنوان نقطه اشتراک و موتیف اصلی تمام شخصیت‌های داستان عمل می‌کند.[۴]
عوامل فیلم
ویرایشبازیگران
ویرایشاسامی بازیگران فیلم عبارتند از:[۵]
- افسانه بایگان در نقش فریبا
- هانیه توسلی در نقش سالومه
- رؤیا تیموریان در نقش ملوک
- حامد بهداد در نقش خسرو
- پژمان بازغی در نقش ابی
- مسعود رایگان در نقش پدر سالومه
- شاهرخ فروتنیان
- نگار فروزنده در نقش کتی
- نیکو خردمند
- ایرج نوذری
- مهدی صباغی
- کیانوش گرامی
- حامد آقایی
- کوروش ستوده
عوامل تولید
ویرایشعوامل فنی و تولید فیلم عبارتند از:[۵][۶]
- کارگردان: سامان مقدم
- نویسنده: پیمان معادی
- تهیه‌کننده: مصطفی شایسته (محصول هدایت فیلم)
- مدیر فیلم‌برداری: بهرام بدخشانی
- تدوین: محمدرضا موینی
- طراح گریم: مهدی شیرازی
- طراح صحنه و لباس: آیدین ظریف
- صدابرداران: ایرج شهزادی و امین میرشکاری
- عکاس: علی نیک‌رفتار
- دستیار اول کارگردان و برنامه‌ریز: علیرضا شمس شریفی
- منشی صحنه: آلاله هاشمی
- مدیر تولید: کیانوش گرامی
تولید
ویرایش
فیلم سینمایی کافه ستاره که پیش از این «نفستو حبس کن» نام داشت، چهارمین فیلم بلند سامان مقدم پس از فیلم‌های سیاوش (۱۳۷۷ش)، پارتی (۱۳۷۹ش) و مکس (۱۳۸۲ش) است.[۷] فیلم‌نامه این اثر توسط پیمان معادی بر اساس رمان «کوچه مدق» نوشته نجیب محفوظ اقتباس شده و به بوم ایرانی تبدیل گردیده است.[۲] مراحل فنی فیلم در تیر ۱۳۸۴ش به پایان رسید و آماده دریافت پروانه نمایش گردید.[۸]
اکران و نمایش
ویرایشاین فیلم در بخش مسابقه سینمای ایران بیست و چهارمین دوره جشنواره فیلم فجر و همچنین بخش مسابقه اصلی جشنواره بین‌المللی فیلم شانگهای چین به نمایش درآمد.[۵] اکران عمومی فیلم از ۱۸ مرداد ۱۳۸۵ش در گروه سینمایی آفریقا آغاز شد.[۹] همچنین اکران آنلاین این فیلم در ۱۶ دی ۱۴۰۱ش آغاز گردید.[۱]
بازخورد
ویرایشفروش و استقبال
ویرایشکافه ستاره در هفته اول اکران خود ۱۴ میلیون تومان فروش داشت. مجموع فروش آن پس از ۷ هفته نمایش در سینما آسیا به ۳۱ میلیون و ۹۰۵ هزار تومان رسید[۹] و فروش کل کشور آن از مرز ۳۰۰ میلیون تومان گذشت.[۱۰]
نقد و بررسی
ویرایشنقد هنری
ویرایششاهپور عظیمی در ماهنامه سینمایی فیلم به ساختار غیرخطی اثر اشاره کرده و آن را با آثار سینمای آمریکای لاتین مقایسه نموده است.[۱۱] همچنین در تحلیل‌های هنری به تدوین محمدرضا موینی، نورپردازی، و استفاده از رنگ‌های گرم برای شخصیت سالومه و رنگ‌های خنثی برای فریبا اشاره شده است.[۴]
نقد اجتماعی-سیاسی
ویرایشدر مقاله علمی «تحلیل گفتمانی فیلم کافه ستاره» نوشته آزاده نادری و منصور فهیم، فیلم به عنوان بازنمایی تقابل سنت و مدرنیسم و بررسی موقعیت زنان در طبقات پایین جامعه تحلیل شده است. همچنین مسئله نظارت اجتماعی و «حرف مردم» به عنوان یکی از محورهای انتقادی فیلم مطرح گردیده است. از منظر تحلیل گفتمان انتقادی، مناسبات قدرت و هژمونی گفتمان سنتی در تقابل با گفتمان تجددگرا در بدنه فیلم‌نامه و رفتار کنشگران بازنمایی شده است.[۴]
حاشیه‌ها
ویرایش
پژمان بازغی در گفت‌وگویی با ایسنا در تاریخ ۷ آبان ۱۳۸۵ش، با انتقاد از برخی نقدهای منتشرشده دربارهٔ فیلم اظهار داشت که نقد باید به سازندگی کمک کند.[۱۲] همچنین با وجود استقبال منتقدان از بازی افسانه بایگان و رؤیا تیموریان، هیئت داوران بیست و چهارمین دوره جشنواره فیلم فجر توجهی به بازیگران فیلم نشان ندادند.[۱۳]
جوایز و افتخارات
ویرایشافتخارات فیلم سینمایی کافه ستاره عبارتند از:[۱]
- برنده جایزه ویژه هیئت داوران از دهمین دوره جشن خانه سینما
- برنده تندیس بهترین تدوین (محمدرضا موینی) از دهمین دوره جشن خانه سینما
منابع
ویرایش- ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ «کافه ستاره آنلاین شد»، همشهری آنلاین، تاریخ: ۱۶ دی ۱۴۰۱ش، بازدید: ۱۰ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ حیاتی، وحید، «کافه ستاره»، مجله پرسمان، تاریخ: ۸ آبان ۱۳۹۰ش، بازدید: ۱۰ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ «"کافه ستاره" تجربه تازه ای از فیلم اپیزودیک در سینمای ایران است»، خبرگزاری مهر، تاریخ: ۲۹ مرداد ۱۳۸۵ش، بازدید: ۱۰ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ نادری، آزاده، و منصور فهیم، «تحلیل گفتمانی فیلم کافه ستاره»، مجله زن در فرهنگ و هنر، دوره ۴، شماره ۴، تاریخ: زمستان ۱۳۹۱ش، ص۱۹–۳۸، بازدید: ۱۰ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ «"کافه ستاره" 19 مرداد ماه اکران عمومی می‌شود»، ایسنا، تاریخ: ۱۰ مرداد ۱۳۸۵ش، بازدید: ۱۰ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ «عوامل فیلم کافه ستاره»، سازمان سوره سینما، تاریخ: بی‌تا، بازدید: ۱۰ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ «نفستو حبس کن - سامان مقدم - 1383- 2005»، سازمان سوره سینما، تاریخ: بی‌تا، بازدید: ۱۰ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ «"کافه ستاره" در پایان راه»، خبرگزاری مهر، تاریخ: ۳ مرداد ۱۳۸۴ش، بازدید: ۱۰ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ ۹٫۰ ۹٫۱ «خداحافظ سینما!»، ایسنا، تاریخ: ۶ شهریور ۱۳۸۵ش، بازدید: ۱۰ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ تاجیک، احمد، «کافه ستاره، فیلمی غیر متعارف که پرفروش شد»، روزنامه دنیای اقتصاد، شماره ۱۰۵۳، تاریخ: ۲۱ شهریور ۱۳۸۵ش، بازدید: ۱۰ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ عظیمی، شاهپور، «بی‌ستاره‌ها: نگاهی به «کافه ستاره» ساخته‌ی سامان مقدم»، ماهنامه سینمائی فیلم، تاریخ: ۱۳ تیر ۱۳۹۶ش، بازدید: ۱۰ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ «پژمان بازغی از کافه ستاره می‌گوید»، روزنامه دنیای اقتصاد، شماره ۱۰۸۸، تاریخ: ۷ آبان ۱۳۸۵ش، بازدید: ۱۰ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ مجری، یاسمن، «نگاهی به حضور چهار بازیگر زن در «کافه ستاره»»، تبیان، تاریخ: ۸ شهریور ۱۳۸۵ش، بازدید: ۱۰ مهر ۱۴۰۵ش.