مردی بدون سایه
«مردی بدون سایه» فیلمی سینمایی به کارگردانی، نویسندگی و تهیه‌کنندگی علیرضا رئیسیان محصول سال ۱۳۹۷ش است. این اثر، هفتمین فیلم بلند رئیسیان و سومین بخش از سه‌گانه عاشقانه او پس از فیلم‌های چهل سالگی و دوران عاشقی محسوب می‌شود. در این فیلم بازیگرانی چون لیلا حاتمی، علی مصفا، فرهاد اصلانی، امیر آقایی، گوهر خیراندیش، نادر فلاح و به‌آفرید غفاریان به همراه بازیگران اسپانیایی به ایفای نقش پرداخته‌اند. داستان فیلم دربارهٔ مستندساز جوانی به نام ماهان کوشیار است که پس از ساخت مستندی دربارهٔ خشونت‌های خانوادگی و قتل‌های ناموسی دچار بحران‌های کاری و شخصی شده و در پی سفر همسرش به اسپانیا، دچار شک و سوءظن زناشویی می‌شود. این فیلم نخستین بار در سی و هفتمین جشنواره فیلم فجر به نمایش درآمد و سپس از شهریور ۱۳۹۸ش در سینماهای سراسر کشور اکران گردید.
داستان فیلم
[ویرایش | ویرایش مبدأ]ماهان کوشیار (با بازی علی مصفا) فیلمسازی است که درگیر ساخت یک فیلم مستند دربارهٔ خشونت‌های خانوادگی و قتل‌های ناموسی می‌شود.[۱] با پخش و نمایش این مستند و شکایت خانواده مقتول، زندگی و شغل ماهان تهدید شده و او از محل کارش اخراج می‌گردد.[۲]
در این شرایط، همسرش سایه (با بازی لیلا حاتمی) که دانشجوی مقطع دکترا است، به عنوان مترجم در یک شرکت تجاری که در زمینه قراردادهای خارجی و دادوستدهای اقتصادی فعالیت دارد استخدام می‌شود.[۲][۳] سایه به همراه مدیرعامل شرکت، فؤاد دشت‌آرا (با بازی امیر آقایی) و معاون او (با بازی نادر فلاح) برای پیگیری امور کاری راهی کشور اسپانیا می‌شود.[۳]
پس از بازگشت سایه از سفر اسپانیا و مشاهده تصاویری ویدئویی و موبایلی از این سفر، ماهان دچار شک، سوءظن و پارانویا نسبت به روابط همسرش شده و این بدگمانی‌ها، زندگی زناشویی آنان را دستخوش چالش‌ها و رفتارهای پرخاشگرانه می‌کند.[۲][۳]
عوامل فیلم
[ویرایش | ویرایش مبدأ]بازیگران
[ویرایش | ویرایش مبدأ]- لیلا حاتمی در نقش سایه[۴]
- علی مصفا در نقش ماهان کوشیار[۴]
- فرهاد اصلانی[۵]
- امیر آقایی در نقش فؤاد دشت‌آرا[۳]
- گوهر خیراندیش[۵]
- نادر فلاح[۵]
- به‌آفرید غفاریان[۵]
- سیامک اطلسی[۵]
- نسیم ادبی[۵]
- سیمون سیمونیان[۵]
- پانته‌آ سیروس[۵]
- آزاده اسماعیل‌خانی[۵]
- شهرام جمشیدی[۵]
- احسان شیخی[۵]
- عاطفه للهی[۵]
- حمیدرضا حیات[۶]
- مینا ارشدی[۶]
- محمدرضا خواجوی[۶]
- فرانک کوشافر[۶]
- حسام نورانی[۵]
- آویسا سجادی (بازیگر خردسال)[۵]
- النا مارتینز (Elena Martinez - بازیگر اسپانیایی)[۵]
- رافائل چاوز مادرا (Rafael Chavez Madera - بازیگر اسپانیایی)[۵]
عوامل تولید
[ویرایش | ویرایش مبدأ]- کارگردان: علیرضا رئیسیان[۵]
- نویسنده: علیرضا رئیسیان (بر اساس طرحی از مهدی سجاده‌چی و مریم شبانی)[۷]
- تهیه‌کننده: علیرضا رئیسیان[۵]
- مدیر فیلمبرداری: مسعود سلامی[۵]
- تدوین: هایده صفی‌یاری[۵]
- موسیقی: ستار اورکی[۵]
- مدیر صدابرداری: امیر نوبخت[۵]
- طراحی و ترکیب صدا: محمدرضا دلپاک[۵]
- طراح صحنه و لباس: کامیاب امین عشایری[۵]
- طراح چهره‌پردازی: ایمان امیدواری[۵]
- مدیر تولید: محمد یمینی و مجید کریمی[۵][۷]
- دستیار اول کارگردان و برنامه‌ریز: ایمان توکلی[۵]
- طراح پوستر و لوگو: عرفان بهکار[۵]
تولید
[ویرایش | ویرایش مبدأ]مراحل تولید
[ویرایش | ویرایش مبدأ]فیلم سینمایی «مردی بدون سایه» محصول مشترک سینمای ایران و اسپانیا در سال ۱۳۹۷ش است.[۸] بخش‌هایی از فیلمبرداری این اثر در بیش از ۱۰ لوکیشن در شهرهای مالاگا، ماربیا و الخزیرا در کشور اسپانیا انجام شد.[۸] پس از اتمام سکانس‌های اسپانیا، ادامه فیلمبرداری در ۲۵ لوکیشن در تهران و حومه پیگیری گردید.[۸]
در طول مراحل فیلمبرداری، بستری شدن ناگهانی علیرضا رئیسیان در بیمارستان باعث وقفه کوتاهی در روند تولید شد که با بهبود وی، فیلمبرداری از سر گرفته شد و در مرداد ۱۳۹۷ش در تهران به پایان رسید.[۸] مراحل تدوین فیلم توسط هایده صفی‌یاری انجام شد و نسخه کامل اثر در تاریخ ۸ بهمن ۱۳۹۷ش تحویل دبیرخانه سی و هفتمین جشنواره فیلم فجر گردید.[۹]
طرح فیلم‌نامه این اثر برگرفته از طرحی مشترک از مهدی سجاده‌چی و مریم شبانی است و به گفته کارگردان، داستان آن با الهام از حکایت «ماهان کوشیار» در هفت‌پیکر نظامی گنجوی و داستان «زن پارسا» در الهی‌نامه عطار نیشابوری تدوین گردیده است.[۱۰]
اکران و نمایش
[ویرایش | ویرایش مبدأ]نخستین نمایش «مردی بدون سایه» در بهمن ۱۳۹۷ش در بخش سودای سیمرغ سی و هفتمین جشنواره فیلم فجر در پردیس سینمایی ملت رقم خورد.[۵][۱۱] اکران عمومی فیلم از تاریخ ۲۷ شهریور ۱۳۹۸ش در سینماهای سراسر کشور آغاز شد و آیین اکران خصوصی و افتتاحیه آن در پردیس سینمایی کورش برگزار گردید.[۵][۱۲]
در عرصه بین‌المللی، این فیلم در هشتمین دوره جشنواره فیلم‌های آسیایی بارسلونا (در ۱۶ آبان ۱۳۹۹ش)، جشنواره فیلم شهر مادرید و جشنواره فیلم مالزی به نمایش درآمد.[۱۳]
بازخورد
[ویرایش | ویرایش مبدأ]فروش و استقبال
[ویرایش | ویرایش مبدأ]هم‌زمان با اکران فیلم در پاییز ۱۳۹۸ش، رسانه‌ها آمار فروش فیلم‌های روی پرده را پایین‌تر از حد انتظار توصیف کردند.[۱۴]
نقد و بررسی
[ویرایش | ویرایش مبدأ]نقد هنری
[ویرایش | ویرایش مبدأ]برخی منتقدان سینمایی به ساختار روایی فیلم ایراداتی وارد ساختند. پرویز جاهد با اشاره به افت توان کارگردانی نسبت به آثار قبلی فیلم‌ساز، خروجی شیمی بازیگری میان علی مصفا و لیلا حاتمی را غیرمنتظره دانست.[۲] صوفیا نصراللهی و علیرضا پارسا ساختار فیلم‌نامه را آشفته و منطق روان‌شناختی سوءظن را در فیلم ضعیف خواندند.[۲][۳] همچنین به دکوپاژ سینمایی سکانس ابتدایی ایراد گرفته شد که علیرضا رئیسیان در پاسخ توضیح داد این سکانس یک بازسازی دکوپاژشده از حادثه برای تأکید بر التهاب موضوع بوده است.[۱۰][۱۵]
نقد اجتماعی
[ویرایش | ویرایش مبدأ]تارا استادآقا در یادداشتی فیلم را دارای لایه‌هایی در نقد نظام مردسالار و بازتاب چالش‌های حضور اجتماعی زنان در بستر جامعه در حال گذار ایران دانست.[۱۶] محمدرضا مقدسیان تقابل میان حضور اجتماعی زنان و سوءظن‌های زناشویی در فضایی سنتی-مدرن را سوژه‌ای مهم توصیف کرد.[۱۷] امین فرج‌پور نیز خاطرنشان ساخت که فیلم‌ساز بر پایه بررسی بیش از ۷۰ پرونده قتل ناموسی، در پی هشدار نسبت به پیامدهای هولناک بدگمانی و خشونت خانگی بوده است.[۱۵]
نقد سیاسی
[ویرایش | ویرایش مبدأ]در برخی نقدها به دیالوگ‌ها و سکانس‌های مربوط به سفر اسپانیا و پرداختن شتاب‌زده به موضوع تحریم‌ها و مناسبات تجاری نقد وارد شده است.[۱۶]
حاشیه‌ها
[ویرایش | ویرایش مبدأ]در جریان نشست خبری فیلم در سی و هفتمین جشنواره فیلم فجر، مباحثی دربارهٔ گنگ بودن پایان‌بندی فیلم مطرح شد که علیرضا رئیسیان با رد این ادعا تصریح کرد که پایان فیلم روشن است و هر اثر هنری می‌تواند برداشت‌های متفاوتی در ذهن مخاطب ایجاد کند.[۱۱][۱۸]
جوایز و افتخارات
[ویرایش | ویرایش مبدأ]این فیلم در بخش مسابقه جشنواره‌های بین‌المللی زیر به نمایش درآمد:
| سال | جشنواره | بخش | نتیجه |
|---|---|---|---|
| ۱۳۹۸ش | جشنواره فیلم‌های آسیایی بارسلونا | نمایش‌های ویژه | الگو:حضور |
| ۱۳۹۸ش | جشنواره فیلم شهر مادرید | بخش رسمی | الگو:حضور |
| ۱۳۹۸ش | جشنواره فیلم مالزی | بخش رسمی | الگو:حضور |
منابع
[ویرایش | ویرایش مبدأ]- ↑ ««مردی بدون سایه» از چهارشنبه به سینماها می‌آید»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ: ۱۶ مرداد ۱۳۹۸ش، بازدید: ۲۳ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ ۲٫۴ «فیلم «مردی بدون سایه»؛ نقد و بررسی و هر آنچه باید درباره آن بدانید»، فرارو، تاریخ: ۲۸ شهریور ۱۳۹۸ش، بازدید: ۲۳ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ۳٫۳ ۳٫۴ پارسا، علیرضا، «مردی بدون سایه؛ فیلمی بدون مایه/ چرا«علیرضا رئیسیان» خیانت در روابط زناشویی را رها نمی‌کند؟!»، مشرق‌نیوز، تاریخ: ۱۳ بهمن ۱۳۹۷ش، بازدید: ۲۳ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ ۴٫۰ ۴٫۱ «دانلود فیلم مردی بدون سایه کامل و ایرانی»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ: ۲۰ مهر ۱۳۹۸ش، بازدید: ۲۳ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ ۵٫۰۰ ۵٫۰۱ ۵٫۰۲ ۵٫۰۳ ۵٫۰۴ ۵٫۰۵ ۵٫۰۶ ۵٫۰۷ ۵٫۰۸ ۵٫۰۹ ۵٫۱۰ ۵٫۱۱ ۵٫۱۲ ۵٫۱۳ ۵٫۱۴ ۵٫۱۵ ۵٫۱۶ ۵٫۱۷ ۵٫۱۸ ۵٫۱۹ ۵٫۲۰ ۵٫۲۱ ۵٫۲۲ ۵٫۲۳ ۵٫۲۴ ۵٫۲۵ ۵٫۲۶ ۵٫۲۷ ۵٫۲۸ ۵٫۲۹ «همکاری دوباره «علی مصفا» و همسرش در «مردی بدون سایه»/نگاهی اجتماعی به بحرانی خانوادگی»، خبرگزاری میزان، تاریخ: ۲۶ شهریور ۱۳۹۸ش، بازدید: ۲۳ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ ۶٫۰ ۶٫۱ ۶٫۲ ۶٫۳ «صفی‌یاری تدوین فیلمی با بازی لیلا حاتمی را آغاز کرد»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ: ۲۹ مرداد ۱۳۹۷ش، بازدید: ۲۳ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ ۷٫۰ ۷٫۱ «فیلم «مردی بدون سایه» روی میز تدوین»، سینماپرس، تاریخ: ۲۹ مرداد ۱۳۹۷ش، بازدید: ۲۳ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ ۸٫۰ ۸٫۱ ۸٫۲ ۸٫۳ «فیلمبرداری «مردی بدون سایه» در تهران به پایان رسید»، باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ: ۳۰ مرداد ۱۳۹۷ش، بازدید: ۲۳ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ ۱۰٫۰ ۱۰٫۱ جلالی، تینا، ««مردی بدون سایه»، روایتی از داستان‌های نظامی و عطار»، فرادید، تاریخ: ۲ اردیبهشت ۱۳۹۹ش، بازدید: ۲۳ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ ۱۱٫۰ ۱۱٫۱ «پایان «مردی بدون سایه» مبهم نیست/ هشدار رئیسیان برای غیرممکن شدن فیلمسازی»، خبرگزاری ایلنا، تاریخ: ۱۶ بهمن ۱۳۹۷ش، بازدید: ۲۳ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ «آیین اکران خصوصی «مردی بدون سایه» برگزار می‌شود/ رونمایی از پوستر»، خبرگزاری مهر، تاریخ: ۱۹ مرداد ۱۳۹۸ش، بازدید: ۲۳ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ ««مردی بدون سایه» رئیسیان در جشنواره‌های اسپانیا و مالزی»، بنیاد سینمایی فارابی، تاریخ: ۱۶ آبان ۱۳۹۹ش، بازدید: ۲۳ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ «آمار فروش فیلم‌های روی پرده سینماها نگران کننده است»، اعتمادآنلاین، تاریخ: ۲۴ مهر ۱۳۹۸ش، بازدید: ۲۳ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ ۱۵٫۰ ۱۵٫۱ فرج‌پور، امین، «فیلم مردی بدون سایه؛ عاشقانه‌ای رمزآلود»، فرادید، تاریخ: ۲ آذر ۱۳۹۸ش، بازدید: ۲۳ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ ۱۶٫۰ ۱۶٫۱ استادآقا، تارا، «"مردی بدون سایه"؛ بازتاب جهانی تهی از بینش و نگرش»، فرادید، تاریخ: ۱۰ مهر ۱۳۹۸ش، بازدید: ۲۳ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ مقدسیان، محمدرضا، «نگاهی به فیلم «مردی بدون سایه»/ بدون لیلا هرگز»، پایگاه خبری تحلیلی سینما سینما، تاریخ: ۲۵ مهر ۱۳۹۸ش، بازدید: ۲۳ مهر ۱۴۰۵ش.
- ↑ «رئیسیان: پایان فیلم روشن است و گنگ نیست»، سینماپرس، تاریخ: ۱۶ بهمن ۱۳۹۷ش، بازدید: ۲۳ مهر ۱۴۰۵ش.
- فیلم‌های سینمایی ۱۳۹۷
- فیلم‌های ایرانی ۱۳۹۷
- فیلم‌های به زبان فارسی
- فیلم‌های درام ۱۳۹۷
- فیلم‌های عاشقانه ۱۳۹۷
- فیلم‌های معمایی ۱۳۹۷
- فیلمها درباره خیانت زناشویی
- فیلمها درباره شک و سوءظن
- فیلمها درباره خشونت خانگی
- فیلمها درباره قتل‌های ناموسی
- فیلمها درباره فیلمسازی
- کارگردانیهای علیرضا رئیسیان
- بازیگریهای لیلا حاتمی
- بازیگریهای علی مصفا
- بازیگریهای فرهاد اصلانی
- بازیگریهای امیر آقایی
- بازیگریهای گوهر خیراندیش
- بازیگریهای نادر فلاح
- بازیگریهای به‌آفرید غفاریان
- فیلمبرداریهای مسعود سلامی
- تدوینگریهای هایده صفی‌یاری
- آهنگسازیهای ستار اورکی
- نویسندگیهای علیرضا رئیسیان
- نویسندگیهای مهدی سجاده‌چی
- تهیهکنندگیهای علیرضا رئیسیان