صف (۱۳۶۳)

فیلم سینمایی صف به نویسندگی و کارگردانی علی‌اصغر عسگریان و تهیه‌کنندگی حسن جلایر، محصول سال ۱۳۶۳ش در ژانر حادثه‌ای است. این اثر سینمایی با مدت زمان ۹۰ دقیقه، نخستین تجربه حضور حسن پورشیرازی در عرصه بازیگری سینما به‌شمار می‌رود. در این فیلم که روایتی پیرامون مبارزات پیش از انقلاب و ایثار در دوران دفاع مقدس دارد، جمعی از بازیگران سینما و تئاتر از جمله عنایت‌الله شفیعی، حسین ایری، اسماعیل پوررضا و منوچهر حامدی به ایفای نقش پرداخته‌اند.

داستان فیلم

داستان فیلم سینمایی صف دربارهٔ کشتی‌گیر جوانی به نام عظیم است که در دوران پیش از انقلاب ۱۳۵۷، آرزو دارد در رقابت‌های بین‌المللی کشتی به مقام قهرمانی دست یابد تا بتواند از فرصت قرار گرفتن بر روی سکوی قهرمانی استفاده کرده و علیه حکومت پهلوی و نظام سلطنتی افشاگری نماید. با این حال، سرنوشت او پس از پیروزی انقلاب دگرگون می‌شود و هم‌زمان با آغاز جنگ ایران و عراق، وی عازم جبهه‌های نبرد شده و در جریان این جنگ دچار معلولیت و جانبازی می‌گردد.

عوامل فیلم

بازیگران

• عنایت‌الله شفیعی
• حسین ایری
• اسماعیل پوررضا
• حسن پورشیرازی
• منوچهر حامدی
• رسول نجفیان
• عزیز حاتمی
• بهرام محمدی
• فریدون کوچکیان
• شهرام یکه‌تاز
• منوچهر سامعی
• رحیم شاه‌مرادخانی
• عبدالله یاقوتی
• نجف‌علی هادی
• مجید گل‌بابایی
• رضا حامدی خراسانی
• روح‌انگیز مهتدی حقیقی
• مانی ایری
• نسرین قاسم‌زاده
• سیاره انگاشته
• سرخانی مقدم
• سیداصغر موسوی
• محمد اله داد
• سعید عزیزی
• ستار اورا
• علی گیتی
• اصغر اکبرزاده
• مهدی رضایی
• مژگان ایری
• مینا هوشیدری

عوامل تولید

• نویسنده و کارگردان: علی‌اصغر عسگریان
• تهیه‌کننده: حسن جلایر
• دستیاران کارگردان: هادی ذوالریاستین و سعید ابراهیمی‌فر
• مدیر برنامه‌ریزی: مهوش شیخ‌الاسلامی
• مدیر تولید: داوود ملاپور
• منشی‌های صحنه: پروانه پرتو، پوران صفری و شکوه منوچهریان
• مدیر فیلمبرداری: فرخ مجیدی
• فیلمبردار: غلام‌رضا رضی
• دستیاران فیلمبردار: بهمن ملکی و عبدالله غفوری‌آذر
• تدوین: مهدی رجاییان
• طراح صحنه و دکور: ایرج رامین‌فر
• مجری دکور: رضا گرشاسبی
• طراحی و ترکیب صدا (صداگذاری): مهدی رجاییان
• سرپرست گویندگان: ایرج ناظریان
• امور فنی صدا: حجت اسماعیلی و ناصر اسماعیلی
• افکت: رسول سیفی و احمد صاحب‌جمع
• طراح چهره‌پردازی (گریم): پرویز شکری
• جلوه‌های ویژه: مهدی بهمن‌پور
• تدارکات: ابوالفضل قبادی، پرویز محقق، حسین دهقان، سعید عزیزی، احمد علی‌زاده، تیمور محمدیان و محمود رنجبری
• گروه فنی: منصور ابروفراخ، هوشنگ غفوری و ابراهیم غفوری

تولید

مراحل تولید

فیلم سینمایی صف در سال ۱۳۶۳ش به عنوان محصول سینمای ایران تولید گردید. این اثر به شیوه رنگی فیلمبرداری شده و مدت زمان نسخه نهایی آن ۹۰ دقیقه با باند صوتی مونو (Mono) ثبت شده است. بر اساس آمارهای ثبت‌شده در بانک اطلاعات منظوم، بازی در این اثر به‌طور میانگین تجربه چهارم حرفه‌ای بازیگران گروه بوده است؛ با این حال، این اثر برای ۳ تن از بازیگران شامل حسین ایری، حسن پورشیرازی و عزیز حاتمی نخستین تجربه حرفه‌ای ثبت‌شده در عرصه بازیگری سینما به‌شمار می‌رود. همچنین در این اثر ۲۷ همکاری متقابل میان بازیگران گروه (نظیر همکاری‌های عنایت‌الله شفیعی با سایر بازیگران) به ثبت رسیده است.

اکران و نمایش

اطلاعات تفصیلی مربوط به جدول اکران‌های بین‌المللی و تفکیک سالن‌های نمایش این اثر در مراجع ثبت‌شده موجود نیست، اما مشخصات فنی و فرمت فیلم با مدت زمان ۹۰ دقیقه در سال ۱۳۶۳ش آماده نمایش بوده است.

بازخورد

فروش و استقبال

در پایگاه‌های ثبت دیدگاه مخاطبان، ارزیابی‌های متفاوتی برای فیلم ثبت گردیده است. در مرجع سلام سینما، فیلم صف امتیاز ۳ از ۱۰ را کسب نموده است. در پایگاه منظوم نیز این فیلم بر اساس آرای ۹۹ کاربر، میانگین امتیاز ۴٫۲ از ۱۰ را به دست آورده است. همچنین در نظرسنجی تفکیکی ثبت‌شده در پایگاه منظوم، نمرات مخاطبان به شاخص‌های اثر شامل ارزش تماشا: ۱۰، بازیگری: ۱۰، مناسب خانواده: ۱۰، مناسب کودکان: ۱۰، خلاقانه: ۵، محتوای مناسب: ۵ و خوش‌ساخت بودن: ۰ ثبت شده است.

نقد و بررسی

نقد هنری

در پایگاه‌های اطلاعاتی و سینمایی تخصصی، نقد مکتوب تفصیلی پیرامون ابعاد هنری و فرمی اثر به ثبت نرسیده است. با این حال، بر اساس سوابق بازیگری بازیگران در سامانه منظوم، فیلم صف در میان چهار اثر با بالاترین امتیاز ثبت‌شده برای عنایت‌الله شفیعی، حسن پورشیرازی و عزیز حاتمی ارزیابی شده و در عین حال در زمره آثار با پایین‌ترین امتیاز ثبت‌شده برای کارنامه بازیگری اسماعیل پوررضا گزارش شده است.

نقد اجتماعی

داستان فیلم با محوریت تلاش‌های یک جوان برای دستیابی به جایگاه اجتماعی و پیروزی در بستر مناسبات اجتماعی و ورزشی پیش از انقلاب و سپس ایثار اجتماعی در مواجهه با تهاجم خارجی به کشور شکل گرفته است.

نقد سیاسی

درونمایه سیاسی اثر بر تقابل یک قهرمان ورزشی با ساختار حکومت سلطنتی پهلوی متمرکز است؛ به گونه‌ای که شخصیت اصلی، سکوی مسابقات بین‌المللی را به عنوان جایگاهی نمادین برای افشاگری علیه نظام پادشاهی در نظر می‌گیرد و در نهایت مسیر زیست سیاسی و آرمانی خود را در جبهه‌های جنگ تحمیلی امتداد می‌بخشد.

حاشیه‌ها

بر اساس اطلاعات مندرج در سامانه‌های تخصصی سینما نظیر منظوم و سوره سینما، تا زمان بازبینی هیچ‌گونه حواشی جنجالی، دیالوگ برتر ماندگار یا سوتی فنی ثبت‌شده‌ای برای فیلم صف گزارش نشده است. از میان مجموعه عوامل و بازیگران این اثر، منوچهر حامدی دار فانی را وداع گفته است.

جوایز و افتخارات

در مراجع تخصصی و جشنواره‌ای سوره سینما و منظوم، جایزه یا حضور رسمی در ادوار جشنواره‌های داخلی یا خارجی برای این فیلم ثبت نگردیده است.