پریدخت

مجموعه تلویزیونی پریدخت به کارگردانی سامان مقدم، نویسندگی احمد رفیع‌زاده و تهیه‌کنندگی رامین عباسی‌زاده، محصول سال ۱۳۸۶ش درام تاریخی و مناسبتی ایرانی است. این مجموعه نخستین بار در محرم ۱۳۸۶ش (دی ۱۳۸۶ش) از شبکه دو سیما به روی آنتن رفت. در این سریال بازیگرانی چون لیلا حاتمی، علی مصفا، کامبیز دیرباز، داریوش ارجمند، عباس امیری، شاهرخ استخری و حسن پورشیرازی به ایفای نقش پرداخته‌اند. آهنگسازی اثر بر عهده آریا عظیمی‌نژاد بوده و سالار عقیلی خوانندگی تیتراژ پایانی آن را انجام داده است.

داستان فیلم

داستان مجموعه دربارهٔ دختری به نام پریدخت (با بازی لیلا حاتمی)، فرزند یکی از تاجران سرشناس و معتمدین بازار است. او دو خواستگار به نام‌های نادر (با بازی علی مصفا)، پسر خان، و نصرت (با بازی کامبیز دیرباز)، پسر پهلوان ده دارد. جریان داستان از سال ۱۳۱۴ش و در بستر واقعه مسجد گوهرشاد آغاز می‌شود؛ جایی که نصرت به دلیل تمرد از دستور تیراندازی زخمی و فراری شده و پریدخت چند روزی از او پرستاری می‌کند. این رویداد موجب پیوند عاشقانه و ازدواج پریدخت و نصرت می‌گردد. نادر نیز با وجود کمک به نصرت برای رهایی از فرار، دلباخته پریدخت می‌شود. روایت درام در ادامه وارد مقطع سال ۱۳۲۰ش شده و تا سال ۱۳۳۴ش امتداد می‌یابد.

عوامل فیلم

بازیگران

• لیلا حاتمی در نقش پریدخت
• علی مصفا در نقش نادر
• کامبیز دیرباز در نقش نصرت
• داریوش ارجمند در نقش پهلوان اکبر
• عباس امیری
• شاهرخ استخری
• حسن پورشیرازی
• سیدمهرداد ضیایی
• صالح میرزاآقایی
• مهوش صبرکن

عوامل تولید

• کارگردان: سامان مقدم
• نویسنده: احمد رفیع‌زاده
• تهیه‌کننده: رامین عباسی‌زاده
• آهنگساز: آریا عظیمی‌نژاد
• خواننده تیتراژ: سالار عقیلی

تولید

مراحل تولید

مجموعه تلویزیونی پریدخت به عنوان سریالی مناسبتی برای ماه محرم سال ۱۳۸۶ش به سفارش گروه فیلم و سریال شبکه دو سیما تولید گردید. فرایند ساخت و مراحل فنی تدوین، صداگذاری و تنظیم موسیقی این سریال هم‌زمان با پخش آن در ایام محرم انجام می‌گرفت که این شتابزدگی موجب بروز نقص‌های فنی در تدوین و کیفیت پخش شد.

اکران و نمایش

پریدخت نخستین بار از روزهای نخست محرم سال ۱۳۸۶ش (دی ۱۳۸۶ش) از شبکه دو سیما در روزهای شنبه تا چهارشنبه ساعت ۲۱:۳۰ پخش شد و خلاصه هفتگی آن روزهای پنجشنبه و بازپخش آن در ساعت‌های ۱ بامداد، ۹:۴۰ و ۱۶:۱۵ روز بعد روی آنتن رفت. این مجموعه بعدها نقد و بررسی خود را در برنامه نگاه دو با اجرای علی معلم و حضور منتقدانی چون جواد طوسی و فاضلی و حضور کارگردان و نویسنده اثر تجربه کرد.

همچنین این سریال در مرداد ۱۳۹۹ش از شبکه تهران (ساعت ۲۳:۰۰ و بازپخش ۱۰:۰۰)، در شهریور ۱۴۰۰ش (از ۶ مهر ۱۴۰۰ش) از شبکه آی‌فیلم و نسخه سینمایی تلخیص‌شده آن در قالب برنامه ردپای عشق به تهیه‌کنندگی حسین مروی در ۲۴ و ۲۵ شهریور ۱۳۹۷ش از شبکه چهار سیما به نمایش درآمد.

بازخورد

فروش و استقبال

پریدخت به عنوان یکی از سریال‌های مناسبتی محرم ۱۳۸۶ش با استقبال و ترغیب اولیه بینندگان به دلیل ترکیب بازیگران شاخص مواجه گردید. بازپخش‌های متعدد این سریال در سال‌های ۱۳۹۷ش، ۱۳۹۹ش و ۱۴۰۰ش از شبکه‌های چهار، تهران و آی‌فیلم نشان‌دهنده تداوم توجه شبکه پخش سیما به این اثر بوده است.

نقد و بررسی

نقد هنری

منتقدان سینما و تلویزیون پردازش اثر را اسیر شتابزدگی تولید دانستند. شخصیت پریدخت در طول داستان، فردی ساکت، کم‌حرف، منفعل و درون‌گرا توصیف شد که به جای کنشگری فاعلانه، مقهور تقدیر و حوادث پیرامونی است و تنها کنش فعالانه او در سکانس پایانی و فرمان به فرزندش برای انصراف از قتل نصرت به تصویر درمی‌آید. همچنین ریتم کند، عدم تعلیق درام و پایان‌بندی ضعیف از دیگر نقاط ضعف ساختاری اثر برشمرده شد.

در مقابل، ملودی و موسیقی متن آریا عظیمی‌نژاد و تیتراژ پایانی با صدای سالار عقیلی مورد تمجید گسترده قرار گرفت. طراحی تیتراژ که در آن چهره خندان پریدخت همراه با موسیقی محو شده و قطره اشکی بر صورتش پدیدار می‌گردد، به عنوان نقطه قوت شاخص و ماندگار سریال ارزیابی شد.

نقد اجتماعی

از منظر تحلیلی، دیالوگ‌های سریال با گفتمان شفاهی معاصر منطبق دانسته شد و در بازسازی حس نوستالژیک و زیست‌جهان تاریخی ایران قدیم ناکام ارزیابی گردید. همچنین انفعال شخصیت زن در برابر حوادث تقدیرگرا به عنوان الگویی ناملموس برای جامعه امروز تحلیل شد.

نقد سیاسی

اشاره شد که اگرچه سریال بر بستر رویدادهای تاریخی واقعه مسجد گوهرشاد (۱۳۱۴ش)، حوادث ۱۳۲۰ش و ۱۳۳۴ش روایت شده است، اما رویدادهای تاریخی و مناسبت عاشورا حضوری حاشیه‌ای داشته و نتوانسته به پیوند عمیق میان آگاهی عمومی و ظلم‌ستیزی (مانند آنچه در سریال شب دهم به کارگردانی حسن فتحی رخ داد) دست یابد.

حاشیه‌ها

پخش قسمت پنجم سریال در ۲۸ دی ۱۳۸۶ش به دلیل شتاب در مراحل فنی با پرش تصویر، قطع چندثانیه‌ای و تکرار بدون منطق سکانس گفتگو میان مأمور دیوان عدالت و نادر همراه شد. همچنین در ۲۶ دی ۱۳۸۶ش به دلیل آماده نشدن قسمت جدید، خلاصه‌ای از قسمت‌های اول تا چهارم پخش گردید و در برخی قسمت‌ها عدم توازن میان صدای موسیقی متن و دیالوگ‌ها گزارش شد.

جوایز و افتخارات

در منابع مستند موجود، ثبت رسمی جوایز یا افتخارات جشنواره‌ای برای مجموعه تلویزیونی پریدخت گزارش نشده است.