میکس

فیلم سینمایی میکس به کارگردانی و نویسندگی داریوش مهرجویی محصول سال ۱۳۷۸ش است. این فیلم در ژانر کمدی-درام و متاسینما (فیلم دربارهٔ فیلم‌سازی) ساخته شده و به بررسی چالش‌ها و مصائب پشت صحنه سینمای ایران و تلاش‌های شتاب‌زده برای رساندن یک اثر به جشنواره فیلم فجر می‌پردازد. در این فیلم بازیگرانی چون خسرو شکیبایی، لیلا حاتمی، علی مصفا، محمدرضا شریفی‌نیا، فردوس کاویانی، گوهر خیراندیش، عزت‌الله انتظامی، نیکی کریمی و ناصر چشم‌آذر به ایفای نقش پرداخته‌اند.

داستان فیلم

داستان فیلم دربارهٔ کارگردانی به نام خسرو با بازی خسرو شکیبایی است که تنها چند روز پیش از آغاز جشنواره فیلم فجر، فیلمش در مرحله صداگذاری و تدوین نهایی دچار بحران شده است. فرسودگی دستگاه‌های فنی استودیو، قطع و وصل مداوم برق، نهایی نشدن موسیقی متن و خستگی شبانه‌روزی عوامل فنی، فضایی پر از تنش و اضطراب ایجاد کرده است. از سوی دیگر، تهیه‌کننده فیلم به دلیل آن‌که شرط نمایش عمومی فیلم در سال بعد، حضور آن در جشنواره است، لحظه به لحظه فشار بیشتری بر خسرو وارد می‌سازد، در حالی که هنوز برخی صحنه‌های فیلمبرداری‌شده از لابراتوار به دستشان نرسیده است.

در این میان، ناصر چشم‌آذر آهنگساز فیلم دچار بحران روحی شده و از ساخت موسیقی طفره می‌رود؛ اما خسرو او را به استودیو می‌برد و در نهایت چشم‌آذر به دلیل خستگی نوازندگان، یک‌تنه با سینتی‌سایزر موسیقی را ضبط می‌کند. همچنین ممیزی چند صحنه از فیلم، نیازمند ضبط مجدد دیالوگ‌ها می‌شود اما لیلا حاتمی و علی مصفا دو بازیگر اصلی فیلم با یکدیگر قهر کرده‌اند و حاضر به همکاری نیستند تا اینکه محمدرضا شریفی‌نیا آن‌ها را آشتی می‌دهد. حضور بی‌موقع امید روحانی برای مصاحبه و سفارش غذا توسط مدیر تهیه در اوج فشار کاری از دیگر ماجراهای فیلم است. در نهایت، خسرو تحت فشار شدید دچار خستگی و تنش عصبی می‌شود اما عوامل او را همراهی می‌کنند و کار را تمام می‌کنند تا پرده‌های فیلم یکی پس از دیگری به سالن نمایش جشنواره برسد.

عوامل فیلم

بازیگران

• خسرو شکیبایی در نقش خسرو
• لیلا حاتمی
• علی مصفا
• ناصر چشم‌آذر
• گوهر خیراندیش
• فردوس کاویانی
• مرضیه برومند
• مهناز انصاریان
• امید روحانی
• عزت‌الله انتظامی
• نیکی کریمی
• نگار فروزنده در نقش منشی صحنه
• محمدرضا شریفی‌نیا در نقش دستیار کارگردان
• سیدامیر سیدی
• ملیکا شریفی‌نیا
• رخشان بنی‌اعتماد
• روبیک منصوری
• بیتا فرهی

عوامل تولید

• داریوش مهرجویی: نویسنده، کارگردان و تهیه‌کننده
• سیروس تسلیمی: تهیه‌کننده
• فرامرز فرازمند: تهیه‌کننده
• محمود کلاری: مدیر فیلمبرداری
• حسن حسندوست: تدوین‌گر
• اصغر شاهوردی: صدابردار
• بهروز معاونیان: صدابردار
• محمدرضا شریفی‌نیا: مجری طرح، برنامه‌ریز و دستیار کارگردان
• ناصر چشم‌آذر: آهنگساز
• علی مصفا: دستیار کارگردان
• سیدامیر سیدی: دستیار کارگردان
• ابراهیم شیبانی: دستیار کارگردان
• لیلا پایانی: منشی صحنه
• بهمن عبداللهی: مشاور رسانه‌ای

تولید

مراحل تولید

فیلم سینمایی میکس در سال ۱۳۷۸ش به تهیه‌کنندگی داریوش مهرجویی، سیروس تسلیمی و فرامرز فرازمند تولید شد. این فیلم با مدت زمان ۹۰ دقیقه (در برخی گزارش‌ها ۹۸ دقیقه)، به صورت رنگی و با صدای مونو در قالب ۳۵ میلی‌متری ساخته شده است. در نقدی منتشرشده در ماهنامه سینمائی فیلم اشاره شده است که داریوش مهرجویی در ساخت این اثر از تجربیات خود در رساندن فیلم هامون در لابراتوار بدیع به جشنواره فیلم فجر الهام گرفته است. برای فیلمِ درونِ داستان، از تلفیق راش‌ها و صداهای دو فیلم پیشین داریوش مهرجویی یعنی پری و بانو استفاده شد و فردوس کاویانی و گوهر خیراندیش برای صداگذاری مجدد بخش‌هایی از فیلم بانو در صحنه حاضر شدند.

اکران و نمایش

فیلم میکس در سال ۱۳۷۸ش تولید شد و در سال‌های بعد در برنامه‌های تخصصی به نمایش درآمد. کانون تحلیلگران سینما وابسته به آگاه فیلم در تاریخ ۷ دی ۱۳۸۶ش نشستی تخصصی همراه با اکران فیلم میکس در سینما هویزه مشهد برگزار کرد. همچنین بر اساس گزارش خبرگزاری مهر، هفته فیلم داریوش مهرجویی از ۲۲ تیر ۱۳۹۳ش در پردیس سینمایی ملت با اکران فیلم‌های پری، میکس و مهمان مامان برگزار شد.

بازخورد

فروش و استقبال

گزارش دقیقی از آمار رسمی فروش گیشه این فیلم در منابع موجود ثبت نشده است؛ اما این اثر به عنوان تصویری واقعی و هجوآمیز از مناسبات پشت صحنه سینمای ایران مورد توجه منتقدان قرار گرفت.

نقد و بررسی

نقد هنری

حسین پاینده در ۲۷ مرداد ۱۳۸۶ش کتابی با عنوان «رمان پسامدرن و فیلم: نگاهی به ساختار و صناعات فیلم میکس» توسط انتشارات هرمس در ۸۶ صفحه منتشر نمود و در آن، فیلم میکس را متنی بینامتنی از سه فیلم هامون، پری و بانو دانست که از صناعات رمان‌های پسامدرن بهره برده است.

همچنین در نشست بررسی فیلم میکس در خانه سینما در ۱۹ شهریور ۱۴۰۵ش با مشارکت انجمن علمی هنر و ادبیات تطبیقی و با حضور شهاب‌الدین عادل و علیرضا زرین‌دست، مفاهیمی چون «ناسینما» و «تکثر روایت‌ها» بر اساس نظریات ژان فرانسوا لیوتار و «چندصدایی» بر اساس نظریه میخائیل باختین دربارهٔ فیلم مطرح شد. شهاب‌الدین عادل موتیف گوی‌های فلزی در فیلم را نشانی از انشقاق و نقیضی برای انضباط دانست.

نقد اجتماعی

به گفته میثم یزدی، فیلم میکس در سه سطح درون‌گفتمانی (عوامل فنی)، نهادی (رویدادها) و مخاطب به تقابل صداها و کارناوالیسم می‌پردازد و روایت تاج‌برداری از کارگردان در فرایند تولید فیلم را به تصویر می‌کشد.

نقد سیاسی

در مقاله علمی منتشر شده توسط تقی آزاد ارمکی و کمال خالق‌پناه در سال ۱۳۹۰ش، فیلم میکس به عنوان اثری متاسینمایی بررسی شده که به چالش خلق فرم سینمایی در برابر ضوابط، سانسور، قطع برق و مشکلات ساختاری دهه ۱۳۷۰ش می‌پردازد.

حاشیه‌ها

حضور عوامل واقعی سینما در نقش‌های واقعی یا مشابه خود، از نکات حاشیه‌ای برجسته این فیلم است. برای نمونه لیلا حاتمی و علی مصفا در نقش دو بازیگر که در جریان تولید دچار اختلاف می‌شوند بازی کردند.

جوایز و افتخارات

در متن منابع موجود، برنده شدن جایزه رسمی یا سیمرغ برای این فیلم در جشنواره‌ها ثبت نشده است.